'Khi cận kề cái chết là khi ta khao khát sống nhất'

Nguyễn Duy đọc thơ Tiếng tắc kè và lời mong ‘sắp về’

“Khi ở trong lò lửa chiến tranh, gần với cái chết nhất, người lính luôn khát vọng về hòa bình, khát vọng được sống,” nhà thơ Nguyễn Duy nói với BBC News Tiếng Việt.

“Khi về tới Sài Gòn, một thành phố đầy tắc kè, đi đâu cũng nghe tiếng tắc kè kêu, tôi nhớ đến đoàn quân đi xuyên Trường Sơn, toàn những thằng lính trẻ.”

“Nghe tiếng tắc kè kêu, tôi nhớ về những người lính không về đến Sài Gòn.”

Vào một buổi chiều nắng đẹp tháng Bảy 2019 ở Porto, Bồ Đào Nha, nhà thơ Nguyễn Duy đọc tặng khán thính giả BBC News Tiếng Việt bài thơ ông viết hồi năm 1978.

Nghe tiếng tắc kè kêu trong thành phố

Tắc kè…

tắc kè…

tôi giật mình

nghe

trên cành me góc đường Công Lý cũ

cái âm thanh của rừng lạc về thành phố

con tắc kè

sao mày ở đây?

Sáng ra nhìn soi mói những cành cây

chả thấy con tắc kè đâu cả

khi chùm đèn thuỷ ngân xanh lên trong vòm lá

tắc kè kêu như tiếng vọng về

Chợt hiện về, thăm thẳm núi non kia

dưới lá là hầm, là tăng, là võng

là cơn sốt rét rừng vàng bủng

là muỗi, vắt, bom, mìn, vực sâu, đèo trơn…

Những đoàn quân đi xuyên Trường Sơn

ngủ ôm súng suốt một thời trai trẻ

đêm trăn trở đố nhau:

bao giờ về thành phố?

con tắc kè nhanh nhảu nói: sắp về!

Sắp về!…

sắp về!…

người bạn tôi rung võng cười khoái trá

ấy là lúc những cánh rừng trút lá

mùa khô năm một nghìn chín trăm bảy tư

Tết rừng xong

từ giã chú tắc kè

chúng tôi xuôi – ào ào cơn lũ đổ

các binh đoàn tràn vào thành phố

đang mùa thay lá những hàng me

Lá me vàng lăn tăn rải thảm phố hè

chồi xanh lăn tăn nơi đầu cành run rẩy

cơn gió thoảng chút hương rừng đâu đấy

hột mưa đầu mùa trong suốt giữa lòng tay

Người bạn tôi không về tới nơi này

anh nằm lại bên kia cầu xa lộ

anh gục ngã trước cửa vào thành phố

giây phút lạnh lùng chấm dứt cuộc chiến tranh

Đồng đội, bao người không “về tới” như anh

nằm lại Cầu Bông, Đồng Dù, và xa nữa…

tất cả họ, suốt một thời máu lửa

đều ước ao thật giản dị:

sắp về!

Qua hai mùa thay lá những hàng me

cái tết hoà bình thứ ba đã tới

chao ôi nhớ tết rừng không hương khói

đốt nhang lên

chợt hiện tiếng tắc kè

Tôi giật mình

nghe

có ai nói ở cành me:

sắp về!

sắp về!

sắp về!…