Người phụ nữ tiên phong dùng chuyển động cơ thể hàn gắn thương tổn

Người phụ nữ tiên phong dùng chuyển động cơ thể hàn gắn thương tổn

  • Bùi Thư
  • BBC News Tiếng Việt

9 tháng 3 2021

Bùi Tuyết Minh

Bùi Tuyết Minh, Thạc sĩ trị liệu tâm lý là người tiên phong trong việc sử dụng trị liệu múa/chuyển động để giúp những người yếu thế vượt qua thương tổn ở Việt Nam.

Bạn có đang hành hạ chính mình với những ý nghĩ là “mình không đẹp, đã già, hay mình vụng về?”. Chị hỏi tôi khi nói về việc phần lớn mọi người, đặc biệt là phụ nữ, hay so sánh cơ thể mình với người khác và ít khi hài lòng và trân quý cơ thể mình. 

Trong số những người này, có cả Bùi Tuyết Minh của 10 năm trước.

Mở đầu câu chuyện, nhà trị liệu Tuyết Minh nói:QUẢNG CÁOhttps://b1ffe69f0a942364283953f8ec680688.safeframe.googlesyndication.com/safeframe/1-0-37/html/container.html

“Để giữ cây khỏi đổ trước giông bão, chúng ta có thể cắt ngọn và cành, lá nhưng phải giữ gốc rễ nối sâu vào đất. Con người cũng vậy, trước biến cố, càng suy nghĩ, hay đắm vào cảm xúc, càng rối bời.”

“CƠ THỂ là nhà, là nguồn trí tuệ hữu cơ. Đây là lúc chúng ta cần về NHÀ, kết nối sâu với CƠ THỂ thông qua hơi thở, nguồn năng lượng và giác quan để tập trung, vững vàng vào hiện tại”.

Bùi Tuyết Minh

Đó là những lời mở đầu cho một hành trình khai phá một vùng đất mới – dùng cơ thể để chữa lành tâm hồn.

Và trong đại dịch, chúng ta dường như nhận ra mình dễ tổn thương và mong manh hơn bao giờ hết. Chính vì vậy, đối tượng trị liệu mà Tuyết Minh hướng đến không chỉ là những người yếu thế mà còn là bất cứ ai đang gặp trở ngại về tâm lý. Có thể là chính chúng ta.

Chuyển động mở ra cõi lòng

Khi làm việc tại bệnh viện Menorah Hospital (New York), thân chủ đầu tiên của Tuyết Minh là một cụ bà người Nga 85 tuổi, có con đi lính và hy sinh ở Việt Nam. Khi biết chị là người Việt, bà xúc động xin được chạm vào khuôn mặt chị và đưa chị xem chiếc gối ôm có hình con trai.

Sau kỳ nghỉ đông, Minh đến bệnh viện cũng là lúc bà đã rất yếu. “Tôi gọi tên, bà không nghe được gì nữa. Cho tới khi tôi chạm nhẹ vào tay bà, hát lại bài ru con mà chúng tôi đã từng múa cùng nhau thì ngón tay bà nhúc nhích”.

“Bà ngước lên từ từ và thì thầm: “Cháu có thể tìm con trai cho bà không? Tôi gật đầu trong nước mắt và để ngón tay mình chạm ngón tay bà. Rồi bà tạm biệt tôi và các bác sĩ. Đó là lần duy nhất và lần đầu tiên tôi tiễn biệt thân chủ của mình. Dù không cùng ngôn ngữ nhưng chúng tôi có sự liên kết sâu sắc vì tôi là người Việt Nam, còn bà có phần máu thịt của bà ở đó.”

Bùi Tuyết Minh

Còn nhớ như in cảm giác khi vừa học xong về, chưa lập gia đình và làm trị liệu cho những em bé tự kỷ khiến chị đau lòng và sợ làm mẹ. 

“Bất kì người mẹ nào, khi con lớn lên thì càng thêm tự hào và hy vọng. Những người mẹ có con tự kỷ phải chịu đựng rất nhiều, con càng lớn thì càng thêm hoang mang và lo lắng.”, chị nói.

Nhưng cũng nhờ vào Trị liệu Múa/chuyển động, chị đã hiểu và tiếp cận được thế giới của trẻ tự kỷ:

“Buổi đầu tiên, bé trai 5 tuổi chỉ bật nhảy liên tục, mặt cúi ngầm xuống đất, không nói gì và chơi với ai vì ngôn ngữ lời nói và vận động hạn chế. Tôi đến gần quan sát. Một trong những kỹ thuật quan trọng trong trị liệu này là “Mirror” (Soi gương) để tạo kết nối. Trong não của người có nơ-ron thần kinh Mirror này, có khả năng bắt chước được cả cảm xúc và vận động của người khác. Đây là kĩ thuật quan trọng để xây dựng mối quan hệ tương tác xã hội và sự thấu cảm, đặc biệt với trẻ tự kỷ.”

Bùi Tuyết Minh
Chụp lại hình ảnh, Buổi trị liệu có thể dành cho gia đình, giúp gắn kết những thành viên với nhau

“Cậu bé cứ gục mặt nhìn xuống đất. Tôi làm theo những động tác và sắc thái khuôn mặt cậu bé và em ngước nhìn tôi. Tôi vui vì mình được đón nhận. Thay vì cứ tiếp tục nhảy như em, tôi thử thay đổi động tác, em thích thú làm theo. Tôi phát hiện em nhìn xuống đất để chơi với cái bóng của mình và vỡ òa nhận ra thế giới đa sắc của em.”

“Qua mấy tháng trị liệu, em cởi mở hơn, bắt đầu biết gọi tên Minh, Minh. Khi về, em cũng nói được rõ bye bye chào tạm biệt tôi. Bố mẹ của em đã rất cảm động vì con bắt đầu giao tiếp ngôn ngữ. Lúc đầu, thấy con cứ cúi gằm mặt nhìn xuống đất, không tương tác với ai khiến họ rất lo lắng.”, chị nhớ lại.

Sang chấn và thức tỉnh

Là người luôn tìm kiếm và học hỏi, nên những thiệt thòi từ tuổi thơ, hoang mang về giá trị bản thân, những mất mát trong những mối tình xưa cũ càng làm cho chị trở nên sâu sắc và vỡ lẽ những bài học cuộc đời, hiểu được vận hành vụ trụ trong chính cơ thể mình.

“Tôi còn nhớ khi ấy, tôi chìm trong nỗi đau, không chỉ ở trong tim mà còn bị cầm tù rất sâu trong những cảm xúc, ký ức và thấy quặn đau vùng bụng dưới. Tôi nhận ra cơ thể mình đang lên tiếng và hiểu rằng suy nghĩ, cảm xúc và cơ thể là một.”

“Khi là giáo viên sử dụng nghệ thuật trong phát triển, tôi tìm đến múa/chuyển động và phát hiện ra chuyển động có nhiều tác động tích cực đối với bản thân trong việc biểu đạt những cảm xúc sâu kín. Tôi trải nghiệm được sự thay đổi ở những học viên. Cơ duyên giúp tôi biết đến trị liệu Múa/chuyển động.”

Bùi Tuyết Minh

Học bổng khóa học sử dụng nghệ thuật trong phát triển do Hội đồng Anh tổ chức trong 6 tháng, Tuyết Minh được học cùng Phan Ý Ly (lúc đó là người sáng lập và Giám đốc Trung tâm Sáng tạo & Phát triển cộng đồng Life Art) và được mời làm việc cùng. Đây là cơ hội mà chị được đồng hành cùng Ly khá nhiều dự án trong lĩnh vực mới này.

Sau đó, Tuyết Minh nỗ lực và giành học bổng toàn phần Fulbright của Mỹ với chương trình thạc sĩ hai năm về Trị liệu Múa/chuyển động tại Đại học Sarah Lawrence (New York). Từ đó, chị trở thành người đặt những viên gạch đầu tiên của ngành Trị liệu Múa/chuyển động ở Việt Nam. 

Bùi Tuyết Minh

“Năm 2013, khi biết tôi học về Múa và chuyển động trị liệu thì ai cũng ngạc nhiên không biết đó là gì. Khi học xong, về Việt Nam thì tôi nhận ra mình đang bơi một mình đơn độc. Hơn nữa, ngành Trị liệu tâm lý nói chung còn chưa có mã ngành và việc chăm sóc sức khỏe tâm thần chưa được coi trọng ở Việt Nam. Tới gần đây, bộ môn này mới có được mã ngành”.

Từ một người hoang mang, đi tìm đáp án cho cuộc đời mình, Tuyết Minh đã thực hiện nhiều dự án về trị liệu múa/chuyển động sáng tạo và mới mẻ này cho những người dễ tổn thương và sự phát triển của cộng động.

‘Cơ thể sẽ giúp chữa lành’

Trị liệu Múa/chuyển động phát triển ở Mỹ và các nước khác hơn 50 năm nhưng ở Việt Nam cách đây một tháng, chính phủ mới cấp mã ngành cho Trị liệu tâm lý nói chung. Đi trên con đường độc đạo, Tuyết Minh nhận ra phương pháp này tuy mới nhưng cái gốc của chữa lành đã gắn liền với văn hóa, giá trị truyền thống của người Việt Nam.

Chị dẫn giải, trên trống đồng Đông Sơn, con người đã múa trong sự hòa hợp với muôn thú và đất trời. 

“Để ý sâu hơn nữa, múa lên đồng của người Việt Nam là hình thức chữa bệnh thô sơ nhất sử dụng múa/chuyển động kết hợp những yếu tố tâm linh.”

Bùi Tuyết Minh

Theo chị, hiện nay những bệnh nhân tâm thần hay những người cần chăm sóc sức khỏe tâm thần thường được hướng dẫn sử dụng thuốc mà ít được gợi mở đến giá trị của việc sử dụng nghệ thuật và chuyển động cơ thể làm nguồn sức mạnh để chữa trị. 

Thế nhưng, cuộc sống bận bịu với cơm áo gạo tiền, với xu hướng của công nghiệp hóa thì mọi người mất dần kết nối với cơ thể và trực giác của chính mình. Vì thế, mọi người lại hiểu là đi học múa để biểu diễn hơn là chú trọng việc dùng cơ thể để biểu đạt. Mà theo Tuyết Minh, việc biểu đạt, giãi bày và phóng tỏa mọi xúc cảm là thứ mà bộ môn này hướng đến. 

“Nhà tâm lý Carl Jung nói rằng mọi bệnh tật đều bắt đầu từ sự xâm nhập những yếu tố về tâm hồn trong cơ thể nên việc biểu đạt bằng chính cơ thể sẽ giúp chữa lành.”

“Khó khăn là làm thế nào để mọi người hiểu Trị liệu múa/chuyển động là ngành nghề có nền tảng khoa học và nghệ thuật. Không phải những ai biết múa, võ, yoga, thiền động…cũng là nhà trị liệu múa/chuyển động nếu như họ chưa có đào tạo bản bản ít nhất ở bậc thạc sỹ về giải phẫu học, tâm lý khoa học, đạt tối thiểu 1.500 giờ thực hành với cố vấn chuyên môn và đặc biệt là đạo đức nghề nghiệp.”

Năm nay, Tuyết Minh lại được nhận nguồn quỹ nhỏ để thực hiện dự án trị liệu Múa/chuyển động cho cựu chiến binh Mỹ và Việt Nam. Ngoài ra, chị còn phối hợp với Trung tâm Y tế cộng đồng tổ chức chương trình chăm sóc sức khỏe tinh thần cho nhân viên y tế điều trị Covid tuyến đầu với sự tham gia của cán bộ y tế bệnh viện Nhiệt đới, Bạch Mai, Tâm thần Hà Nội.

Bùi Tuyết Minh

Chị bộc bạch: “Những cựu chiến binh ung thư ngồi xe hơn 7 tiếng từ Cao Bằng lên Hà Nội, những em bé khuyết tật chỉ nhúc nhích được ngón tay để thể hiện sự vui sướng khi được kết nối. Mẹ bầu sát ngày sinh cũng đến bằng được để tham gia. Đó là những điều khiến tôi hạnh phúc khi hành nghề.”

Theo Tuyết Minh, một buổi trị liệu gồm 3 phần: bắt đầu từ những chuỗi chuyển động ‘tiếp đất’ để cảm nhận sự hiện diện của cơ thể trong hiện tại. Phần 2 tập trung vào những đối thoại qua chuyển động. Thường có một cử chỉ, chuyển động bộc phát trực tiếp từ những gì bạn đang nói, hoặc nhà trị liệu sẽ gợi ý bạn để cơ thể biểu đạt cảm xúc và suy nghĩ thông qua chuyển động. 

Phần cuối được gói lại bằng chuyển động mới với câu nói, lời hát hay bức vẽ, hình ảnh cụ thể do thân chủ tích hợp lại có tính khích lệ và ứng dụng trong cuộc sống.

“Giống việc bạn khâu lại một vết thương, để không bị nhiễm trùng. Điều này rất khác với việc bạn tâm sự cùng người thân để nhận lời khuyên. Nhà trị liệu tạo cho bạn sự an toàn để mở lòng và cùng bạn đối thoại qua chuyển động để bạn chính là người gợi mở hướng nhìn, giải pháp.”, Tuyết Minh lý giải.

Bùi Tuyết Minh

“Làm việc với người béo phì, phụ nữ bị bạo hành, tôi giúp họ hiểu cơ thể như một đền đài linh thiêng, chứa đựng văn hóa, lịch sử. Như mái tóc đen hay cái mũi tẹt, chỉ có ở dân tộc này, là điểm nhận diện vẻ đẹp của sự đa dạng. Vì vậy, chúng tôi giúp họ được giãi bày thông qua chuyển động.”, Tuyết Minh diễn giải.

“Nhà trị liệu không phải là người chữa lành cho ai mà đơn giản là người đồng hành. Nên khi làm việc với thân chủ, cần thấu cảm nhưng tỉnh táo. Mình phải vững thì mới trị liệu được cho người khác. Khi mình không bị mắc vào nỗi đau của người khác thì mới thấu tỏ được.”

Và với Tuyết Minh, quan trọng nhất vẫn là trân quý cơ thể và hiểu rằng mỗi chúng ta đều cần thời gian, không gian để làm lành, chữa lành và an lành, nhất là giữa những bấp bênh và biến động. “Và trên hết là lòng trắc ẩn với chính mình”, chị nói.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

<span>%d</span> bloggers like this: