Tiết lộ: Tình báo Mỹ ‘lạc quan tếu’, và vì sao Joe Biden quyết rút khỏi Afghanistan

Tiết lộ: Tình báo Mỹ ‘lạc quan tếu’, và vì sao Joe Biden quyết rút khỏi Afghanistan

15 tháng 8 2021

Những người Afghanistan di tản ở Kabul, Afghanistan. Ảnh: 10/8/2021
Chụp lại hình ảnh, Những người Afghanistan di tản ở Kabul, Afghanistan. Ảnh: 10/8/2021

Taliban vào thứ Bảy 14/8 đã tiến vào thành phố Mazar-e-Sharif ở phía bắc Afghanistan, loại bỏ một trong những cơ sở kháng cự quan trọng cuối cùng.

Chính phủ Afghanistan rệu rã, chỉ còn giữ được hai thành phố lớn

Afghanistan: Hoa Kỳ vất vả lo di tản cho những người từng cộng tác

Đây là trận thua mới nhất trong một loạt thất bại kinh hoàng sau quyết định hồi tháng 4 của Tổng thống Joe Biden về việc rút các lực lượng Mỹ khỏi Afghanistan.

Cần nhắc lại Tổng thống Donald Trump đã cam kết trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 rằng ông sẽ chấm dứt cuộc chiến của Mỹ ở Afghanistan.

Vào tháng 12/2018, Taliban thông báo họ sẽ gặp các quan chức Mỹ để cố gắng tìm ra “lộ trình tiến tới hòa bình”.

Tháng Hai năm 2020, Mỹ và Taliban đã ký một “thỏa thuận mang lại hòa bình” cho Afghanistan sau hơn 18 năm xung đột.

Sau khi Joe Biden lên làm Tổng thống, Joe Biden xem lại chính sách, và thay vì rút quân Mỹ vào tháng Năm 2021, Biden cho phép đình hoãn tới trước ngày kỷ niệm 11/9.

Joe Biden
Chụp lại hình ảnh, Joe Biden

Cho tới tận đầu tháng Bảy năm nay, Joe Biden còn khẳng định lực lượng Taliban với khoảng 75.000 chiến binh không thể sánh được với 300.000 lực lượng an ninh Afghanistan.

Báo New York Times ngày 14/8 đăng bài tiết lộ những thông tin hậu trường về các bàn thảo của Nhà Trắng.

Quân đội Afghanistan yếu kém

Theo tờ báo, Lầu Năm Góc đã đưa ra những cảnh báo nghiêm trọng đối với ông Biden ngay cả trước khi ông nhậm chức về khả năng Taliban đánh bại quân đội Afghanistan. Nhưng tình báo Mỹ đánh giá sự sụp đổ chỉ có thể xảy ra trong 18 tháng chứ không phải vài tuần. 

Hoa Kỳ biết rõ các vấn đề của quân đội Afghanistan: tham nhũng sâu sắc, chính phủ không trả lương cho nhiều binh sĩ và cảnh sát Afghanistan trong nhiều tháng, tình trạng đào ngũ, những người lính được đưa ra mặt trận mà không có đủ thức ăn và nước uống. 

Báo New York Times dẫn nguồn các trợ lý của ông Biden nói rằng sự tồn tại dai dẳng của những vấn đề đó đã củng cố niềm tin của tổng thống rằng Hoa Kỳ không thể chống đỡ cho Afghanistan vĩnh viễn. 

Trong các cuộc họp tại Phòng Bầu dục vào mùa xuân 2021, ông nói với các phụ tá rằng việc ở lại thêm một năm, hoặc thậm chí 5 năm, sẽ không tạo ra sự khác biệt đáng kể và không đáng để mạo hiểm.

Lầu Năm Góc vận động

Theo New York Times, sau khi Biden nhậm chức, các quan chức hàng đầu của Bộ Quốc phòng đã bắt đầu một chiến dịch vận động hành lang để giữ một lực lượng chống khủng bố nhỏ ở Afghanistan trong vài năm nữa. 

Họ nói với tổng thống rằng Taliban đã mạnh mẽ dưới thời ông Trump hơn bất kỳ thời điểm nào trong hai thập niên qua.

Ngay sau khi Lloyd J. Austin III tuyên thệ nhậm chức Bộ trưởng Quốc phòng vào ngày 22 tháng 1, ông và Tướng Mark A. Milley, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, đã đề nghị với ông Biden rằng 3.000 đến 4.500 quân cần ở lại Afghanistan, gần gấp đôi con số 2.500 quân ở đó. 

Lực lượng an ninh Afghanistan bảo vệ một tòa nhà bị hư hại
Chụp lại hình ảnh, Lực lượng an ninh Afghanistan bảo vệ một tòa nhà bị hư hại

Vào ngày 3 tháng 2, một hội đồng do Quốc hội chỉ định do một tướng Thủy quân lục chiến 4 sao đã nghỉ hưu, Joseph F. Dunford Jr., đã công khai khuyến nghị rằng ông Biden bỏ thời hạn rút quân vào ngày 1 tháng 5 và chỉ giảm bớt lực lượng Mỹ khi các điều kiện an ninh được cải thiện.

Nhưng theo New York Times trong bài báo ngày 14/8, ông Biden đã hỏi vài nghìn quân Mỹ có thể làm gì nếu Kabul bị tấn công. Các trợ lý cho biết Biden nói với họ rằng sự hiện diện của quân đội Mỹ sẽ chỉ làm chính phủ Afghanistan càng phụ thuộc Mỹ.

Người Afghanistan chạy trốn từ các tỉnh phía bắc đến Kabul (10 tháng 8)
Chụp lại hình ảnh, Người Afghanistan chạy trốn từ các tỉnh phía bắc đến Kabul (10 tháng 8)

Joe Biden cương quyết

Tổng thống nói với nhóm an ninh quốc gia của mình, bao gồm Ngoại trưởng Antony J. Blinken và cố vấn an ninh quốc gia Jake Sullivan, rằng ông tin chắc rằng bất kể Hoa Kỳ làm gì, Afghanistan gần như chắc chắn sẽ rơi vào một cuộc nội chiến khác.

Đến tháng Ba, các quan chức Lầu Năm Góc cho biết họ nhận ra rằng Joe Biden không lay chuyển.

Vào cuối tháng Ba, bộ trưởng Austin và tướng Milley đã thực hiện một nỗ lực cuối cùng bằng dự báo những kết quả tồi tệ.https://bbc.com/ws/av-embeds/cps/vietnamese/world-58218684/p09phz9x/viChụp lại video, 

20 năm ở Afghanistan: Cái giá của chiến tranh cho các bên

Họ đã so sánh cách quân đội Iraq bị nhóm Nhà nước Hồi giáo đánh bại vào năm 2014 sau khi binh lính Mỹ rời Iraq, khiến ông Barack Obama phải gửi lực lượng Mỹ trở lại.

Nhưng tổng thống vẫn cương quyết.

Các trợ lý cho New York Times biết Biden hỏi, nếu chính phủ Afghanistan không thể cầm chân Taliban lúc này, thì khi nào họ có thể làm được? 

Không ai trong số các quan chức Lầu Năm Góc có thể trả lời câu hỏi.

Tình báo ‘lạc quan tếu’

Vào sáng ngày 6 tháng 4, ông Biden nói với ông Austin và tướng Milley rằng ông muốn tất cả quân Mỹ phải ra đi trước ngày 11 tháng 9.

Cho tới tận cuối tháng 6, các cơ quan tình báo Mỹ còn ước tính rằng ngay cả khi Taliban tiếp tục thắng thế, thì phải ít nhất một năm rưỡi nữa Kabul mới bị đe dọa.

Trước ngày 4 tháng 7, Hoa Kỳ đã bàn giao Căn cứ Không quân Bagram cho người Afghanistan, chấm dứt tất cả các hoạt động quân sự lớn của Hoa Kỳ tại nước này.

Đối với những người chỉ trích Biden, tổng thống đã đánh giá thấp tầm quan trọng của việc Mỹ nên duy trì lực lượng ít ỏi tại Afghanistan.

David H. Petraeus, tướng về hưu từng chỉ huy các lực lượng quốc tế ở Afghanistan, phê phán rằng chính phủ Biden không nhận thức được rủi ro của việc rút lui chóng vánh.

Kết quả là các lực lượng Afghanistan trên bộ sẽ “chiến đấu trong vài ngày, và sau đó nhận ra rằng không có quân tiếp viện”, ông này nói.

Nhưng các quan chức chính quyền phản bác rằng quân đội Afghanistan có lợi thế hơn nhiều.

John F. Kirby, thư ký báo chí Lầu Năm Góc cho biết: “Họ có trang thiết bị hiện đại. Họ được hưởng lợi từ việc đào tạo mà chúng tôi đã cung cấp trong 20 năm qua. Bây giờ là lúc để sử dụng những lợi thế đó.”

Tổng thống Mỹ nói với các phóng viên tại Nhà Trắng vào tối thứ Ba rằng: “Các nhà lãnh đạo Afghanistan phải tập hợp lại với nhau.”

“Họ phải chiến đấu cho chính họ, chiến đấu cho quốc gia của họ,” Joe Biden nói.

Theo tờ Wall Street Journal hôm 14/8, hệ thống phòng thủ của Kabul sẽ dễ dàng bị xuyên thủng và các quan chức an ninh ước tính rằng hàng trăm chiến binh Taliban đã ở sẵn trong thành phố, sẵn sàng nổi dậy.

Giây phút suy tư?

Sự tan rã của quân đội Afghanistan chỉ trong một vài tuần đang khiến quân đội và các nhà hoạch định chính sách của Washington suy ngẫm về những thất bại của họ trong suốt gần hai thập niên.

Trong một cuốn sách ra năm 2020, cựu bộ trưởng quốc phòng Mỹ Robert Gates nhận xét Mỹ lẽ ra cần rút sớm khỏi Afghanistan.

“Bắt đầu là một trong những chiến dịch quân sự nhỏ nhất, ít tốn kém nhất, ngắn nhất, thành công nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, và rồi đã biến thành một cuộc xung đột kéo dài nhiều thế hệ, cuộc chiến dài nhất trong lịch sử của chúng ta.”

“Mọi thứ trở nên sai lầm vì những lý do tương tự thời hậu Chiến tranh Lạnh: sự kiêu ngạo khi tin rằng chúng ta có sức mạnh để biến đổi một đất nước và nền văn hóa, những sai lầm chiến lược và sự yếu kém của các công cụ quyền lực phi quân sự của chúng ta, những thứ rất cần thiết cho cơ hội thành công.”

Còn tờ Washington Post ngày 14/8 dẫn lời Michèle Flournoy, một trong những kiến trúc sư của đợt tăng quân của Tổng thống Barack Obama ở Afghanistan vào năm 2010: 

“Nhìn lại, Hoa Kỳ và các đồng minh đã thực sự sai ngay từ đầu. Tiêu chuẩn được thiết lập dựa trên lý tưởng dân chủ của chúng tôi, mà không dựa trên những gì bền vững hoặc khả thi trong bối cảnh Afghanistan.”

Bà Flournoy cho hay ban đầu bà còn tưởng đợt tăng quân năm 2010 sẽ thành công.

Nhưng khi đến Afghanistan, bà nhận ra tham nhũng diễn ra sâu hơn những gì họ hiểu trước đây và gây nguy hiểm cho chiến lược của Mỹ, vốn phụ thuộc vào việc xây dựng tính chính danh cho chính phủ Afghanistan.

Flournoy nói. “Chúng tôi đã đặt cược lớn chỉ để biết rằng đối tác địa phương của chúng tôi là thối nát.”

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d người thích bài này: