Lu Hà Và Nguyễn Đình Chiểu Chùm Số 8

Lu Hà Và Nguyễn Đình Chiểu Chùm Số 8

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 71

Trở tay biến phép y bất lực

Nhiệt lạ thường tới mức thân hàn

Khi hư lúc thực mê man

Nóng lâu nhức nhối lấn tràn đậu lên

Mọc vẩy kết vội nên thanh giải

Thần công càng trở ngại hãm thông

Lộc nhung khí huyết chẳng đồng

Khí hư hôi bạch chất chồng thiên kim

Huyết hư tử hắc chìm khó thấy

Lại có nhiều hoa trái khác tên

Ai từng trị đậu mà quên

Bất tuân gia giảm khùng điên tầm phào

Mày lại ỷ sẵn dao cầu cắt

Thuốc bốc bừa mưu sát hại người

Cha con nghiệp ác hai đời

Âm hồn đòi mạng gậy roi phang đầu

Quan đập bàn bay đâu lão Cứu

Bó kim châm còn dấu được sao?

Một đoàn nhân chứng xôn xao

Hắn châm sai huyệt lẽ nào bỏ qua

Đã nhiều năm xuê xoa xằng bậy

Chọc linh tinh buốt tấy làn da

Tật tàn què quặt rên la

Trẻ già trai gái kêu ca công đường

Sách châm cứu Minh Đường hình vẽ

Mười hai kinh huyệt sẽ điểm đầu

Phép châm phép cứu nhiệm mầu

Bổ hư tả thực nông sâu có chừng

Chẳng thông thuộc lạc rừng phá lối

Đau ở đâu tội lỗi gây ra

Châm vào máu chảy loang da

Cứu thì nát thịt thẹo chà toàn thân

Châm cứu đểu vô luân cục xúc

Chẳng khác chi tù ngục khảo tra

Cấp kinh chứng vốn cấm la

Dám đem ngải hỏa khói tà phong bay

Chứng ung phải bảy ngày ngoại trị

Lại còn đem ngải vị độc vầy

Đốt thêm lửa nóng tại mày

Thầy nào dạy láo hại bầy sinh linh?

Dám cả gan phép hình tự lập

Lừa lọc tiền vồ vập ăn chơi

Ngang nhiên chẳng sợ lưới trời

Khinh thường phép nước hại người hiền lương

Lệnh truyền xuống kỷ cương nghiêm trị

Vồ nọc căng thần trí thất kinh

Cứu kêu con học thầy Đinh

Ba năm ráng sức đợ mình trả công

Phép thầy dạy vốn không hình vẽ

Đồ Minh Đường rành rẽ gì đâu?

Thật tình nghe thấy lần đầu

Vợ con nheo nhóc dãi dầu nắng mưa.

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

13.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 72

Vì túng quẫn chữa bừa thiên hạ

Châm tò mò trí trá biết chi

Mèo đồng gà mả chim di

Cờ đen bướm trắng tỉ ti rối bời

Con liều mạng thử chơi mấy chuyến

Rồi quen ăn tính chuyện lâu dài

Đau đâu chọc đó cứu hoài

Lợn lành thành tật tuyền đài tiễn đưa

May rủi cứ say xưa bốc ẩu

Phán quan đồ hậu đậu vô luân

Thuốc mày học lỏm mấy lần

Oan gia trái chủ  sát nhân làm tiền

Bởi dân chúng triền miên nghèo khó

Lang băm vườn mượn cớ hành nghề

Đua nhau lạc nẻo u mê

Thân tàn ma dại sơn khê não nùng

Qủy thần cũng hãi hùng tang tóc

Bất kể ai thảm khốc giàu nghèo

Đời như chiếc lá bay vèo

Hồn ma thất thểu còng queo xác người

Thà buôn bán vốn lời nặng lãi

Ít oán thù tổn hại căm hờn

Còn ngươi thày thuốc kê đơn

Bốc từng thang độc thờn bơn méo mồm

Bệnh kiết lỵ chồm hôm chổng tĩ

Ngươi châm bừa mụ mị người ta

Sặc mùi ngải cứu máu ra

Há mồm miệng cá hồn ma thăng hà

Thày thuốc đểu gian tà hiểm ác

Quân bay đâu nọc xác nó ra

Kim châm lửa đốt nát da

Vạc dầu giãy giụa kêu la thét gào

Kế tiếp lão Tam sao hỏi tội

Thuốc bắc còn trộn với thuốc nam

Lem nhem chữ nghiã tối tăm

Nửa nam nửa bắc lam nham hai phần

Xưa bản thảo chân nhân đi trước

Có hơn nghìn vị thuốc rõ biên

Trải bao kinh nghiệm thánh hiền

In thành kinh sách rộng truyền y khoa

Sách Bổ di hiệp hòa thêm nữa

Thiếu gì phương chạy chữa bệnh nhân

Nay ngươi nam bắc cù lần

Cầu dao lếu láo sát nhân hại đời

Kẻ tục y học đòi nếm thuốc

Dám so bì cá cược mạng người

Lang băm để lại tiếng cười

Nghìn năm bia đá miệng đời mỉa mai

Hốt gạo lứt mấy ai tre đọt

Đoan ngọ kia lá lót trị gì?

Bắc nam lẫn lộn loạn bì

Gây bao điều tiếng thị phi oán hờn.

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

14.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 73

Lang Tam mặt xanh rờn đít nhái

Tội trạng này ngược trái thiên luân

Khai từ ông nội bất nhân

Bán rao thuốc bắc nửa phần điêu ngoa

Vị thuốc nam lẫn hòa vào đó

Sợ tốn tiền mấy bó rau dăm

Trộn thêm lá bứa mồng năm

Gói to cân nặng tham lam uống nhiều

Đọt tre gạo lứt, liều thang thuốc

Thuở ông con cứ bốc đại trà

Phán rằng tội trạng ông cha

Ba đời làm hại người ta thế này

Cây mồng năm xưa nay rất độc

Ông cháu mày chẳng học hành chi

Bao pho sách thuốc từng ghi

Đắng cay chua ngọt vị đi kinh nào?

Phản, ố, úy mà sao không biết?

Nửa bắc nam là thiệt một đời

Loạn gân co quắp phì hơi

Đọt tre, gạo lứt giết người không dao

Bởi ông mày tào lao thuốc sái

Nghiệp chướng dồn ngu dại trước sau

Quân thần tá sứ đuổi nhau

Lào xiêm hốt thuốc rễ cau nháo nhào

Ỷ ba đời xôn xao xứ sở

Nghề lang băm tráo trở kiếm tiền

Mười quan một gói bán liền

Dân nghèo ky cóp sầu miên oan cừu

Lệnh truyền xuống kẹp bừu vả miệng

Cạo trọc đầu từng miếng thịt lưng

Làn roi cá đuối chằng ngừng

Phán quan lão Pháp dây thừng lôi ra

Nghề thày cúng trừ tà bắt quỷ

Bầy âm binh quỵ lụy dưới chân

Thuốc ngang bắt uống bao lần

Hãy cung khai thật kẻo thân nhục hình

Nay đã tới tụng đình án mạng

Luật nước nhà tội trạng kể ra

Cớ sao ép chết người ta

Oan gia trái chủ yêu tà thần linh

Lão Pháp xin tường trình tất cả

Học một ông lèo lá chân nhân

Nhận mình đạo sĩ thánh thần

Hô mưa gọi gió phân thân yểm bùa

Ngồi gươm chéo móc cua xục cáy

Bắt các bà mó máy bằng tay

Bệnh ai bừu dái xưng chày

Phép đi hỏa thán chân dày đuổi ma

Lấy cung tiễn đâm da móc thịt

Nịch thủy là phép bịt vong nô

Sông hồ bỏ rọ lô xô

Phép dùng linh kiếm chém vô thân mềm

Chẳng học y lem nhem phù phép

Bệnh đau càng thúc ép ai hay 

Bán nhà chạy vạy cầu may 

Xin toa thuốc rét bùa thày thành tro.

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

15.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 74

Cứ thang Tiệt ngược dò hốt thử

Tiếng đồn xa mấy thứ ngạc nhiên

Phán rằng: Đạo sĩ đảo điên

Không như Lão Tử thần tiên mở đầu

Thuật bàng môn phép mầu mưu chước

Dám ngông cuồng bùa lục linh đan

Xú danh phù thủy đăng đàn

Mở lò bát quái dối gian đất trời

Kể sao hết trò cười lừa đảo

Giặc Hoàng Cân Trương Bảo nổi lên

Giang san Đông Hán một miền

Trương Lương Trương Giốc ngang nhiên tung hoành

Khấu Khiêm Chi vang danh thời Ngụy

Phép dị kỳ chẳng lụy đến ai

Thời Đường đạo sĩ thực tài

Triệu Quy Nhân ấy, u hoài ngàn thu

Mày là kẻ mịt mù tay ấn

Xưng làm thầy pháp trấn yêu ma

Đít ngồi gươm kéo máu ra

Bước trên than lửa cháy da xèo xèo

Làm bó giác cheo leo phù phép

Khí âm tà, thúc ép bệnh nhân

Trống chiêng chẳng thấy quỷ thần

Phồng mang trợn mép lòi gân cổ gà

Yêu tinh đâu, tà ma chẳng thấy

Trò moi tiền tầm bậy giỡn chơi

Tử sinh số có do trời

Phàm phu tục tử thói đời đảo điên

Sao giải hạn thề nguyền la lối

Trước công đường: “hoạch tội vu thiên”

Ngông cuồng trái luật tự nhiên

Lao tâm khổ trí hao tiền tốn công

Thằng thầy pháp lông bông nhăng quậy

Giữa thăng thiên phải quấy bất minh

Múa may đồng cốt âm binh

Dám đem thuốc thử coi khinh mạng người

Trò mê tín dối trời lừa đất

Rét có thời bệnh tật từ đâu?

Có hư có thực há cầu

Sách ghi hàn nhiệt mấy chầu hòa công

Ôn, lượng, bổ nhiều đường thiết tán

Vọng, vấn, văn thuốc bán đầu thang

Cớ sao mày dám hốt ngang?

Quay co tiệt ngược khoe khoang mấy hồi

Chẳng biết gì phải thôi tà đạo

Thuật yêu ma lếu láo khinh khi

Theo vòng nghiệp chướng tội gì

Oan gia trái chủ âm ti lạnh lùng

Quân dạ ran hãi hùng trống lệnh

Quả báo kia chẳng chệch đi đâu

Gậy phang tới tấp lên đầu

Hành hình lão pháp vạc dầu nấu sôi

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

15.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 75

Ngư tiều thấy lính lôi lão sãi

Nghề thày chùa ngang trái nhiễu nhương

Oản xôi tham của cúng rường

Mắm tôm thịt chó hại người hiền lương

Cõi dương gian mấy mươi giải nạn

Lại nhẫn tâm tát cạn hồ thiền

Trai phòng thác loạn triền miên

Bệnh tà chẳng cứu đảo điên nhân loài

Sư hổ mang bụng gài gươm giáo

Vãi mấy bà vênh váo nghênh ngang

Tam quy ngũ giới chẳng màng

Phật đường phóng túng khói nhang mịt mờ

Làm thầy giải dật dờ sớm tối

Dẫn chúng sinh lạc lối sai đàng

Chẳng cần dược tính thuốc thang

Vẽ bùa pha nước bệnh càng phát ra

Đồ hàng mã quỷ tà ma sợ

Sau vườn chùa cây cỏ đốt liền

Gọi hồn cầu đảo huyên thiên

Miệng hô thần chú lạc miền hoàng sa

Ống nồi thâu gật gà con bệnh

Ép uống ngay tấp tểnh di đà

Liên đoàn phật giáo tăng ma

Chống lưng đã có sai nha cửa quyền

Giải trăm bệnh tuyên truyền cửa Phật

Chịu phép thầy phải thật lắm tiền

Nam mô cứu khổ đạo hiền

Nguyên do tiền kiếp quy tiên là thường

Phán quan quát, bất lương bá đạo

Còn bán rao lếu láo Phật bà

Nhẫn tâm bòn rút người ta

Dân lành điêu đứng cửa nhà lầm than

Lá bùa đốt hòa tan trong nước

Thuốc thần linh cá cược mạng người

Tụng kinh gõ mõ kiếm lời

Chất chồng tội ác dối trời lừa dân

Nào biếu cổ phong sài ngứa rát

Dịch hoành hành bệnh phát tràn lan

Giải trà, giải sáp ngỗng ngan

Trẻ già trai gái khóc than lạy mày

Đổ thừa Phật, ô hay họ Thích

Gốc bồ đề tĩnh mịch làm thinh

Phương tây chẳng chẳng chịu độ mình

Từ đời Đông Hán dân tình bất an

Sư mật vụ sáu đàn ba cảnh

Dựng nhà chay ngang ngạnh pháp sư

Đua nhau giả dạng chân như

Áng sen rửa ruột đứ đừ thân ma

Chuông thỉnh nguyện thiết tha đức Phật

Chặt chân tay kêu Bật Mã Ôn

Công danh dòng giõi Sa Môn

Nuốt châm chữa bệnh tiếng đồn Cưu ma

Nhận cao tăng ba hoa kinh tụng

Hoa trời bay đá trúng đỉnh đầu

Cảm thương Tiêu Diễn công tu

Bỏ mình ba thứ vân du nẻo nào?

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

17.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 76

Đạo Phật ấy âm hao chẳng rõ

Mật Hằng Hà chăng chớ sắc không

Đạt Ma gậy lướt qua sông

Bảy mươi hai cảnh chùa Đông sãi đầy

Sư Tổ lê về Tây chiếc dép

Chúa Lương bị thúc ép thầy ôi!

Giang san gấm vóc mất rồi

Mục Liên chẳng rước mẹ ngồi tòa sen

Để chi nỗi thân hèn ngạ quỷ

Ngục tối tăm bi lụy bát cơm

Đâu cần than củi lò rơm

Lửa thiêu tam muội hạt cờm đắng cay

Đường Thiên trúc xưa nay cực khổ

Cứu vớt người tịnh độ chúng sinh

Nghe lời sãi dụ quên mình

A di mượn tiếng bất bình khoanh tay

Mày giả dạng ăn chay niệm Phật

Lường gạt người chiếm đất cướp vườn

Phong bì cửa hậu bôi trơn

Cường hào cấu kết chập chờn cà sa

Đầu cạo trọc bê tha sa đọa

Cúng vong linh hăm dọa nghiệp xưa

Oan gia trái chủ mẹo lừa

Chùa to tượng lớn đò đưa bạc tiền

Ba hồi trống lệnh truyền cấp tốc

Chân bị xiềng gậy gộc phang liền

Đánh cho tiệt thói quàng xiên

Đầu thai kiếp chó tịch biên gia tài

Bỗng lính bẩm thưa ngài quan lớn

Có hai tên lởn vởn cửa hang

Phán quan nhận diện hai chàng

Túi thơ gùi thuốc nhẹ nhàng thanh tao

Quan lớn phán Mộng, Bào hai họ

Hậu bối nên lấy đó răn mình

Cốt sao y thuật cho tinh

Học hành cẩn trọng sinh linh cậy nhờ

Chớ theo thói nhuốc nhơ thế tục

Tấm lòng thành hạnh phúc cứu người

Dối mình mười lạnh một phơi

Suy đi nghĩ lại đạo đời hanh thông

Vòng nhân quả rõ trông báo ứng

Năm tội đồ lạm dụng y khoa

Nhớ câu “thiện ác đáo đầu

Có vay có trả tránh đâu lưới trời

Quan lớn nói những lời tâm phúc

Cả hai chàng phủ phục lắng nghe

Mời trà căn dặn mọi bề

Rồi sai quân lính đưa về cửa hang

Bên cạnh hang ngỡ ngàng thần miếu

Cảnh thâm u tơ liễu vắng hoe

Trên thềm cỏ mọc le te

Tùng cao bách rộng tàn che um tùm.

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

17.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 77

Cả hai ngã cố khum mình lại

Vạch lá cây ngần ngại chui vào

Châu liêm ba bức khi nào

Rồng leo cột vẽ rì rào vách tô

Tòa sen nở tựa hồ ánh sáng

Nhũ đá phô tỏ rạng sân chầu

Rêu phong tí tách mưa thâu

Suối nguồn róc rách mấy câu chữ đề

Nguyên Chi Từ dãi dề y quán

Quan trạng ngồi bạo dạn thầm thì

Khôi ngô tướng mạo uy nghi

Cân đai mũ áo đền nghì gió trăng

Nơi hẻo lánh tuyết hằng phong nguyệt

Cỏ chen cây da diết bướm hoa

Mênh mông thảo dược chan hòa

Hai chàng quỳ lạy trước tòa miếu hoang

Xin phù hộ mọi đàng y thuật

Cứu giúp đời thành thật tấm lòng

Giàu nghèo chi quản long đong

Trở ra rừng rậm cầu mong bóng người

Thần báo mộng bao lời căn dặn

Nhớ không quên sán lạn tương lai

Chim kêu vượn hú vang tai

Đào nguyên hun hút đường dài mênh mông

Bốn mắt nhìn phập phồng lơ láo

Bỗng thấy đâu ông lão bạc đầu

Gậy lê lững thững bên cầu

Cười khà hai chú đi đâu lối này?

Ngư, tiều vội chắp tay kính cẩn

Hai chúng tôi lẩn quẩn nơi đây

Vòng vèo thất thểu bấy chầy

Rừng sâu đá cứng chất đầy cỏ gai

Thôi theo lão chỉ vài mươi dặm

Xóm chẳng xa mấy đám ruộng cày

Vườn dâu cây trái vui vày

Chó tru gà gáy bạn bày cùng nhau

Đãi cơm rượu trước sau kể hết

Thuở Đại Đường thống thiết xiết bao

Nơi này gọi làng Thanh Cao

Từ năm chạy giặc Hoàng Sào tới đây

Ông Cung Tử dạn dầy tửng trải

Bảy chục năm chẳng ngại rừng sâu

Giặc Liêu xâm chiếm U Châu

Vân Lâm lập miếu bể dâu đoạn trường

Nơi hang núi khói hương thờ cúng

Thật anh linh cung phụng bốn mùa

Ứng điềm mộng sự đêm qua

Chân cầu đợi sẵn nhạt nhòa tuyết sương

Hai thày cũng hỏi đường đúng lúc

Thật là may phúc đức cho làng

Ốm đau cần có thuốc thang

Đông di thảo dược sẵn sàng có ngay.

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

17.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 78

Cả hai ngã như ngây thảng thốt

Mới giật mình kể tuốt một hồi

Ngậm ngùi than thở đầu đuôi

Miếu thần mơ thấy nợ đời trả vay

Đạo y vẫn xưa nay công tội

Họa diệt môn lạc lối âm hồn

Các thầy lo lắng bồn chồn

Vực sâu thăm thẳm biển cồn sóng dâng

Thầy địa lý bâng khuâng tư lự

Cũng bần thần do dự hành nghề

Thanh Ô đã có sách đề

Sông ngòi đất bãi sơn khê tận cùng

Nhìn sai hướng rợn rùng hủy diệt

Phong thủy lầm thảm thiết oan khiên

Tránh sao quả báo tương triền

Nghề nào nghiệp ấy bách niên oán hờn

Cõi nhân gian gặp cơn suy thịnh

Chỉ mong thầy suy tính trước sau

Ai hay phúc lợi chèn nhau

Điềm trời báo ứng mau mau tỏ tường

Kỳ Nhân Sư vẫn thường khuyên bảo

Cổ chí kim thông thạo tri hành

Thấy người sắp chết sao đành

Lương y từ mẫu tiếng lành đồn xa

Mới nán lại dần dà thăm hỏi

Chữa vài người bệnh khỏi trong làng

Rưng rưng ngấn lệ đôi hàng

Cầm tay lão trường hai chàng ra đi

Mùa nắng hạ thầm thì mai trúc

Phủ Công Minh thúc giục lên đường

Xông pha cát bụi dặm trường

U Châu sầu não phố phường là đây

Vào trong quán gặp bầy lính tráng

Giải một người tội trạng ra sao 

Hỏi ra là ngã thuốc cao

Việc chi đến nỗi xiềng vào cổ chân?

Thích kim ấn sát nhân trọng án

Biển bắc đày không hạn trở về

Chung thân rên rỉ não nề

Thói quen sinh nghiệp tử nghề nấu cao

Rừng củ đọt tào lao chế biến

Thuốc bán rao “vận kiển thời quai”

Chẳng ngờ thuốc độc giết ai

Chứng phong uống phải tuyền đài thất kinh

Ngư, Tiều nghe giật mình nhớ lại

Miếu trạng nguyên quan ải cách xa

Minh Công phủ lại dẫn ra

U minh hai chữ sa đà lang băm

Tội đáng chết băm vằm thân xác

Nho không thông thuốc sắc lem nhem

Nhẫn tâm khóa cửa buông rèm

“Mân“ coi ra “kiển“ “lỗ” nhèm ra “ngư“

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

18.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 79

Hoặc dở sách y thư sằng bậy

Luận quàng xiên vơ lấy bạc tiền

Huyênh hoang giấy lộn địa biên

Vịt vờ phương hướng đảo điên cầu tài

Lắm đứa vốn sơ sài nghề nghiệp

Chẳng biết gì dậu liếp phên thưa

Màn the quen thói lọc lừa

Lưới che mắt thánh đò đưa điếm đàng

Gỉa làm bộ vênh vang kiêu ngạo

Đàn hủ nho lếu láo chê khen

Lộn sòng đổi trắng thay đen

Đầu dê thịt chó nhỏ nhen hẹp hòi

Thích bả lả ăn chơi xả láng

Bệnh hiểm nghèo đểu cáng kê đơn

Ếch ngồi ngồi đáy giếng lên cơn

Vòm trời thăm thẳm thờn bơn méo mồm

Bầy cóc nhái chồm hôm bàn độc

Hội kinh doanh bán thuốc hại người

Người thành chuột bạch trò cười

Nghìn thu bia đá miệng đời tanh tao

Mộng Thế Triền cùng Bào Tử Phược

Giữ đạo nhà theo bước thày ta

Thuyền câu chở nặng một khoa

Tiểu nhi chẩn bệnh chính tà phân minh

Vung cán búa các kinh mạch hiểu

Dựng quán y đạo hiệu Minh Châu

Vợ con làng xóm nguyện cầu

Ngư, Tiều cải nghiệp công hầu ích chi

Dù có chỗ bất tri y lý

Tới Đan Kỳ lãnh ý Tôn sư

Chân truyền bí quyết thiên tư

Phụ khoa dư sức y thư bệnh lành

Giỏi nhi khoa sáng danh Tử Phược

Bạn đồng môn dẫn bước đường cho

Thế Triền sớm tối chăm lo

Đàn bà chữa chạy đạo nho hết lời

Chuyện ly kỳ ai ơi đã đọc

Bệnh thế gian hiểm hóc khó lường

Ngư, Tiều vấn đáp tỏ tường

Sáng soi hậu thế tình thương nhân loài

Bệnh hậu sản bi ai thảm thiết

Kể từ nay đã triệt được rồi

Trái tim nhịp đập bồi hồi

Hương lài phảng phất núi đồi bướm hoa

Mộng phu nhân nhạt nhòa ngấn lệ

Lại thụ thai con trẻ chào đời

Thong dong túi thuốc thảnh thơi

Cứu nhân độ thế muôn người nhớ ơn!

Xin hết truyện giận hờn bịn rịn

Bạn đời ơi bảy chín bài thơ

Sông Hương sóng vỗ đôi bờ

Nhịp cầu thân ái ngẩn ngơ ái tình!

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

19.5.2020 Lu Hà

Lu Hà Và Nguyễn Đình Chiểu Chùm Số 8

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 71

Trở tay biến phép y bất lực

Nhiệt lạ thường tới mức thân hàn

Khi hư lúc thực mê man

Nóng lâu nhức nhối lấn tràn đậu lên

Mọc vẩy kết vội nên thanh giải

Thần công càng trở ngại hãm thông

Lộc nhung khí huyết chẳng đồng

Khí hư hôi bạch chất chồng thiên kim

Huyết hư tử hắc chìm khó thấy

Lại có nhiều hoa trái khác tên

Ai từng trị đậu mà quên

Bất tuân gia giảm khùng điên tầm phào

Mày lại ỷ sẵn dao cầu cắt

Thuốc bốc bừa mưu sát hại người

Cha con nghiệp ác hai đời

Âm hồn đòi mạng gậy roi phang đầu

Quan đập bàn bay đâu lão Cứu

Bó kim châm còn dấu được sao?

Một đoàn nhân chứng xôn xao

Hắn châm sai huyệt lẽ nào bỏ qua

Đã nhiều năm xuê xoa xằng bậy

Chọc linh tinh buốt tấy làn da

Tật tàn què quặt rên la

Trẻ già trai gái kêu ca công đường

Sách châm cứu Minh Đường hình vẽ

Mười hai kinh huyệt sẽ điểm đầu

Phép châm phép cứu nhiệm mầu

Bổ hư tả thực nông sâu có chừng

Chẳng thông thuộc lạc rừng phá lối

Đau ở đâu tội lỗi gây ra

Châm vào máu chảy loang da

Cứu thì nát thịt thẹo chà toàn thân

Châm cứu đểu vô luân cục xúc

Chẳng khác chi tù ngục khảo tra

Cấp kinh chứng vốn cấm la

Dám đem ngải hỏa khói tà phong bay

Chứng ung phải bảy ngày ngoại trị

Lại còn đem ngải vị độc vầy

Đốt thêm lửa nóng tại mày

Thầy nào dạy láo hại bầy sinh linh?

Dám cả gan phép hình tự lập

Lừa lọc tiền vồ vập ăn chơi

Ngang nhiên chẳng sợ lưới trời

Khinh thường phép nước hại người hiền lương

Lệnh truyền xuống kỷ cương nghiêm trị

Vồ nọc căng thần trí thất kinh

Cứu kêu con học thầy Đinh

Ba năm ráng sức đợ mình trả công

Phép thầy dạy vốn không hình vẽ

Đồ Minh Đường rành rẽ gì đâu?

Thật tình nghe thấy lần đầu

Vợ con nheo nhóc dãi dầu nắng mưa.

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

13.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 72

Vì túng quẫn chữa bừa thiên hạ

Châm tò mò trí trá biết chi

Mèo đồng gà mả chim di

Cờ đen bướm trắng tỉ ti rối bời

Con liều mạng thử chơi mấy chuyến

Rồi quen ăn tính chuyện lâu dài

Đau đâu chọc đó cứu hoài

Lợn lành thành tật tuyền đài tiễn đưa

May rủi cứ say xưa bốc ẩu

Phán quan đồ hậu đậu vô luân

Thuốc mày học lỏm mấy lần

Oan gia trái chủ  sát nhân làm tiền

Bởi dân chúng triền miên nghèo khó

Lang băm vườn mượn cớ hành nghề

Đua nhau lạc nẻo u mê

Thân tàn ma dại sơn khê não nùng

Qủy thần cũng hãi hùng tang tóc

Bất kể ai thảm khốc giàu nghèo

Đời như chiếc lá bay vèo

Hồn ma thất thểu còng queo xác người

Thà buôn bán vốn lời nặng lãi

Ít oán thù tổn hại căm hờn

Còn ngươi thày thuốc kê đơn

Bốc từng thang độc thờn bơn méo mồm

Bệnh kiết lỵ chồm hôm chổng tĩ

Ngươi châm bừa mụ mị người ta

Sặc mùi ngải cứu máu ra

Há mồm miệng cá hồn ma thăng hà

Thày thuốc đểu gian tà hiểm ác

Quân bay đâu nọc xác nó ra

Kim châm lửa đốt nát da

Vạc dầu giãy giụa kêu la thét gào

Kế tiếp lão Tam sao hỏi tội

Thuốc bắc còn trộn với thuốc nam

Lem nhem chữ nghiã tối tăm

Nửa nam nửa bắc lam nham hai phần

Xưa bản thảo chân nhân đi trước

Có hơn nghìn vị thuốc rõ biên

Trải bao kinh nghiệm thánh hiền

In thành kinh sách rộng truyền y khoa

Sách Bổ di hiệp hòa thêm nữa

Thiếu gì phương chạy chữa bệnh nhân

Nay ngươi nam bắc cù lần

Cầu dao lếu láo sát nhân hại đời

Kẻ tục y học đòi nếm thuốc

Dám so bì cá cược mạng người

Lang băm để lại tiếng cười

Nghìn năm bia đá miệng đời mỉa mai

Hốt gạo lứt mấy ai tre đọt

Đoan ngọ kia lá lót trị gì?

Bắc nam lẫn lộn loạn bì

Gây bao điều tiếng thị phi oán hờn.

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

14.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 73

Lang Tam mặt xanh rờn đít nhái

Tội trạng này ngược trái thiên luân

Khai từ ông nội bất nhân

Bán rao thuốc bắc nửa phần điêu ngoa

Vị thuốc nam lẫn hòa vào đó

Sợ tốn tiền mấy bó rau dăm

Trộn thêm lá bứa mồng năm

Gói to cân nặng tham lam uống nhiều

Đọt tre gạo lứt, liều thang thuốc

Thuở ông con cứ bốc đại trà

Phán rằng tội trạng ông cha

Ba đời làm hại người ta thế này

Cây mồng năm xưa nay rất độc

Ông cháu mày chẳng học hành chi

Bao pho sách thuốc từng ghi

Đắng cay chua ngọt vị đi kinh nào?

Phản, ố, úy mà sao không biết?

Nửa bắc nam là thiệt một đời

Loạn gân co quắp phì hơi

Đọt tre, gạo lứt giết người không dao

Bởi ông mày tào lao thuốc sái

Nghiệp chướng dồn ngu dại trước sau

Quân thần tá sứ đuổi nhau

Lào xiêm hốt thuốc rễ cau nháo nhào

Ỷ ba đời xôn xao xứ sở

Nghề lang băm tráo trở kiếm tiền

Mười quan một gói bán liền

Dân nghèo ky cóp sầu miên oan cừu

Lệnh truyền xuống kẹp bừu vả miệng

Cạo trọc đầu từng miếng thịt lưng

Làn roi cá đuối chằng ngừng

Phán quan lão Pháp dây thừng lôi ra

Nghề thày cúng trừ tà bắt quỷ

Bầy âm binh quỵ lụy dưới chân

Thuốc ngang bắt uống bao lần

Hãy cung khai thật kẻo thân nhục hình

Nay đã tới tụng đình án mạng

Luật nước nhà tội trạng kể ra

Cớ sao ép chết người ta

Oan gia trái chủ yêu tà thần linh

Lão Pháp xin tường trình tất cả

Học một ông lèo lá chân nhân

Nhận mình đạo sĩ thánh thần

Hô mưa gọi gió phân thân yểm bùa

Ngồi gươm chéo móc cua xục cáy

Bắt các bà mó máy bằng tay

Bệnh ai bừu dái xưng chày

Phép đi hỏa thán chân dày đuổi ma

Lấy cung tiễn đâm da móc thịt

Nịch thủy là phép bịt vong nô

Sông hồ bỏ rọ lô xô

Phép dùng linh kiếm chém vô thân mềm

Chẳng học y lem nhem phù phép

Bệnh đau càng thúc ép ai hay 

Bán nhà chạy vạy cầu may 

Xin toa thuốc rét bùa thày thành tro.

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

15.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 74

Cứ thang Tiệt ngược dò hốt thử

Tiếng đồn xa mấy thứ ngạc nhiên

Phán rằng: Đạo sĩ đảo điên

Không như Lão Tử thần tiên mở đầu

Thuật bàng môn phép mầu mưu chước

Dám ngông cuồng bùa lục linh đan

Xú danh phù thủy đăng đàn

Mở lò bát quái dối gian đất trời

Kể sao hết trò cười lừa đảo

Giặc Hoàng Cân Trương Bảo nổi lên

Giang san Đông Hán một miền

Trương Lương Trương Giốc ngang nhiên tung hoành

Khấu Khiêm Chi vang danh thời Ngụy

Phép dị kỳ chẳng lụy đến ai

Thời Đường đạo sĩ thực tài

Triệu Quy Nhân ấy, u hoài ngàn thu

Mày là kẻ mịt mù tay ấn

Xưng làm thầy pháp trấn yêu ma

Đít ngồi gươm kéo máu ra

Bước trên than lửa cháy da xèo xèo

Làm bó giác cheo leo phù phép

Khí âm tà, thúc ép bệnh nhân

Trống chiêng chẳng thấy quỷ thần

Phồng mang trợn mép lòi gân cổ gà

Yêu tinh đâu, tà ma chẳng thấy

Trò moi tiền tầm bậy giỡn chơi

Tử sinh số có do trời

Phàm phu tục tử thói đời đảo điên

Sao giải hạn thề nguyền la lối

Trước công đường: “hoạch tội vu thiên”

Ngông cuồng trái luật tự nhiên

Lao tâm khổ trí hao tiền tốn công

Thằng thầy pháp lông bông nhăng quậy

Giữa thăng thiên phải quấy bất minh

Múa may đồng cốt âm binh

Dám đem thuốc thử coi khinh mạng người

Trò mê tín dối trời lừa đất

Rét có thời bệnh tật từ đâu?

Có hư có thực há cầu

Sách ghi hàn nhiệt mấy chầu hòa công

Ôn, lượng, bổ nhiều đường thiết tán

Vọng, vấn, văn thuốc bán đầu thang

Cớ sao mày dám hốt ngang?

Quay co tiệt ngược khoe khoang mấy hồi

Chẳng biết gì phải thôi tà đạo

Thuật yêu ma lếu láo khinh khi

Theo vòng nghiệp chướng tội gì

Oan gia trái chủ âm ti lạnh lùng

Quân dạ ran hãi hùng trống lệnh

Quả báo kia chẳng chệch đi đâu

Gậy phang tới tấp lên đầu

Hành hình lão pháp vạc dầu nấu sôi

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

15.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 75

Ngư tiều thấy lính lôi lão sãi

Nghề thày chùa ngang trái nhiễu nhương

Oản xôi tham của cúng rường

Mắm tôm thịt chó hại người hiền lương

Cõi dương gian mấy mươi giải nạn

Lại nhẫn tâm tát cạn hồ thiền

Trai phòng thác loạn triền miên

Bệnh tà chẳng cứu đảo điên nhân loài

Sư hổ mang bụng gài gươm giáo

Vãi mấy bà vênh váo nghênh ngang

Tam quy ngũ giới chẳng màng

Phật đường phóng túng khói nhang mịt mờ

Làm thầy giải dật dờ sớm tối

Dẫn chúng sinh lạc lối sai đàng

Chẳng cần dược tính thuốc thang

Vẽ bùa pha nước bệnh càng phát ra

Đồ hàng mã quỷ tà ma sợ

Sau vườn chùa cây cỏ đốt liền

Gọi hồn cầu đảo huyên thiên

Miệng hô thần chú lạc miền hoàng sa

Ống nồi thâu gật gà con bệnh

Ép uống ngay tấp tểnh di đà

Liên đoàn phật giáo tăng ma

Chống lưng đã có sai nha cửa quyền

Giải trăm bệnh tuyên truyền cửa Phật

Chịu phép thầy phải thật lắm tiền

Nam mô cứu khổ đạo hiền

Nguyên do tiền kiếp quy tiên là thường

Phán quan quát, bất lương bá đạo

Còn bán rao lếu láo Phật bà

Nhẫn tâm bòn rút người ta

Dân lành điêu đứng cửa nhà lầm than

Lá bùa đốt hòa tan trong nước

Thuốc thần linh cá cược mạng người

Tụng kinh gõ mõ kiếm lời

Chất chồng tội ác dối trời lừa dân

Nào biếu cổ phong sài ngứa rát

Dịch hoành hành bệnh phát tràn lan

Giải trà, giải sáp ngỗng ngan

Trẻ già trai gái khóc than lạy mày

Đổ thừa Phật, ô hay họ Thích

Gốc bồ đề tĩnh mịch làm thinh

Phương tây chẳng chẳng chịu độ mình

Từ đời Đông Hán dân tình bất an

Sư mật vụ sáu đàn ba cảnh

Dựng nhà chay ngang ngạnh pháp sư

Đua nhau giả dạng chân như

Áng sen rửa ruột đứ đừ thân ma

Chuông thỉnh nguyện thiết tha đức Phật

Chặt chân tay kêu Bật Mã Ôn

Công danh dòng giõi Sa Môn

Nuốt châm chữa bệnh tiếng đồn Cưu ma

Nhận cao tăng ba hoa kinh tụng

Hoa trời bay đá trúng đỉnh đầu

Cảm thương Tiêu Diễn công tu

Bỏ mình ba thứ vân du nẻo nào?

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

17.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 76

Đạo Phật ấy âm hao chẳng rõ

Mật Hằng Hà chăng chớ sắc không

Đạt Ma gậy lướt qua sông

Bảy mươi hai cảnh chùa Đông sãi đầy

Sư Tổ lê về Tây chiếc dép

Chúa Lương bị thúc ép thầy ôi!

Giang san gấm vóc mất rồi

Mục Liên chẳng rước mẹ ngồi tòa sen

Để chi nỗi thân hèn ngạ quỷ

Ngục tối tăm bi lụy bát cơm

Đâu cần than củi lò rơm

Lửa thiêu tam muội hạt cờm đắng cay

Đường Thiên trúc xưa nay cực khổ

Cứu vớt người tịnh độ chúng sinh

Nghe lời sãi dụ quên mình

A di mượn tiếng bất bình khoanh tay

Mày giả dạng ăn chay niệm Phật

Lường gạt người chiếm đất cướp vườn

Phong bì cửa hậu bôi trơn

Cường hào cấu kết chập chờn cà sa

Đầu cạo trọc bê tha sa đọa

Cúng vong linh hăm dọa nghiệp xưa

Oan gia trái chủ mẹo lừa

Chùa to tượng lớn đò đưa bạc tiền

Ba hồi trống lệnh truyền cấp tốc

Chân bị xiềng gậy gộc phang liền

Đánh cho tiệt thói quàng xiên

Đầu thai kiếp chó tịch biên gia tài

Bỗng lính bẩm thưa ngài quan lớn

Có hai tên lởn vởn cửa hang

Phán quan nhận diện hai chàng

Túi thơ gùi thuốc nhẹ nhàng thanh tao

Quan lớn phán Mộng, Bào hai họ

Hậu bối nên lấy đó răn mình

Cốt sao y thuật cho tinh

Học hành cẩn trọng sinh linh cậy nhờ

Chớ theo thói nhuốc nhơ thế tục

Tấm lòng thành hạnh phúc cứu người

Dối mình mười lạnh một phơi

Suy đi nghĩ lại đạo đời hanh thông

Vòng nhân quả rõ trông báo ứng

Năm tội đồ lạm dụng y khoa

Nhớ câu “thiện ác đáo đầu

Có vay có trả tránh đâu lưới trời

Quan lớn nói những lời tâm phúc

Cả hai chàng phủ phục lắng nghe

Mời trà căn dặn mọi bề

Rồi sai quân lính đưa về cửa hang

Bên cạnh hang ngỡ ngàng thần miếu

Cảnh thâm u tơ liễu vắng hoe

Trên thềm cỏ mọc le te

Tùng cao bách rộng tàn che um tùm.

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

17.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 77

Cả hai ngã cố khum mình lại

Vạch lá cây ngần ngại chui vào

Châu liêm ba bức khi nào

Rồng leo cột vẽ rì rào vách tô

Tòa sen nở tựa hồ ánh sáng

Nhũ đá phô tỏ rạng sân chầu

Rêu phong tí tách mưa thâu

Suối nguồn róc rách mấy câu chữ đề

Nguyên Chi Từ dãi dề y quán

Quan trạng ngồi bạo dạn thầm thì

Khôi ngô tướng mạo uy nghi

Cân đai mũ áo đền nghì gió trăng

Nơi hẻo lánh tuyết hằng phong nguyệt

Cỏ chen cây da diết bướm hoa

Mênh mông thảo dược chan hòa

Hai chàng quỳ lạy trước tòa miếu hoang

Xin phù hộ mọi đàng y thuật

Cứu giúp đời thành thật tấm lòng

Giàu nghèo chi quản long đong

Trở ra rừng rậm cầu mong bóng người

Thần báo mộng bao lời căn dặn

Nhớ không quên sán lạn tương lai

Chim kêu vượn hú vang tai

Đào nguyên hun hút đường dài mênh mông

Bốn mắt nhìn phập phồng lơ láo

Bỗng thấy đâu ông lão bạc đầu

Gậy lê lững thững bên cầu

Cười khà hai chú đi đâu lối này?

Ngư, tiều vội chắp tay kính cẩn

Hai chúng tôi lẩn quẩn nơi đây

Vòng vèo thất thểu bấy chầy

Rừng sâu đá cứng chất đầy cỏ gai

Thôi theo lão chỉ vài mươi dặm

Xóm chẳng xa mấy đám ruộng cày

Vườn dâu cây trái vui vày

Chó tru gà gáy bạn bày cùng nhau

Đãi cơm rượu trước sau kể hết

Thuở Đại Đường thống thiết xiết bao

Nơi này gọi làng Thanh Cao

Từ năm chạy giặc Hoàng Sào tới đây

Ông Cung Tử dạn dầy tửng trải

Bảy chục năm chẳng ngại rừng sâu

Giặc Liêu xâm chiếm U Châu

Vân Lâm lập miếu bể dâu đoạn trường

Nơi hang núi khói hương thờ cúng

Thật anh linh cung phụng bốn mùa

Ứng điềm mộng sự đêm qua

Chân cầu đợi sẵn nhạt nhòa tuyết sương

Hai thày cũng hỏi đường đúng lúc

Thật là may phúc đức cho làng

Ốm đau cần có thuốc thang

Đông di thảo dược sẵn sàng có ngay.

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

17.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 78

Cả hai ngã như ngây thảng thốt

Mới giật mình kể tuốt một hồi

Ngậm ngùi than thở đầu đuôi

Miếu thần mơ thấy nợ đời trả vay

Đạo y vẫn xưa nay công tội

Họa diệt môn lạc lối âm hồn

Các thầy lo lắng bồn chồn

Vực sâu thăm thẳm biển cồn sóng dâng

Thầy địa lý bâng khuâng tư lự

Cũng bần thần do dự hành nghề

Thanh Ô đã có sách đề

Sông ngòi đất bãi sơn khê tận cùng

Nhìn sai hướng rợn rùng hủy diệt

Phong thủy lầm thảm thiết oan khiên

Tránh sao quả báo tương triền

Nghề nào nghiệp ấy bách niên oán hờn

Cõi nhân gian gặp cơn suy thịnh

Chỉ mong thầy suy tính trước sau

Ai hay phúc lợi chèn nhau

Điềm trời báo ứng mau mau tỏ tường

Kỳ Nhân Sư vẫn thường khuyên bảo

Cổ chí kim thông thạo tri hành

Thấy người sắp chết sao đành

Lương y từ mẫu tiếng lành đồn xa

Mới nán lại dần dà thăm hỏi

Chữa vài người bệnh khỏi trong làng

Rưng rưng ngấn lệ đôi hàng

Cầm tay lão trường hai chàng ra đi

Mùa nắng hạ thầm thì mai trúc

Phủ Công Minh thúc giục lên đường

Xông pha cát bụi dặm trường

U Châu sầu não phố phường là đây

Vào trong quán gặp bầy lính tráng

Giải một người tội trạng ra sao 

Hỏi ra là ngã thuốc cao

Việc chi đến nỗi xiềng vào cổ chân?

Thích kim ấn sát nhân trọng án

Biển bắc đày không hạn trở về

Chung thân rên rỉ não nề

Thói quen sinh nghiệp tử nghề nấu cao

Rừng củ đọt tào lao chế biến

Thuốc bán rao “vận kiển thời quai”

Chẳng ngờ thuốc độc giết ai

Chứng phong uống phải tuyền đài thất kinh

Ngư, Tiều nghe giật mình nhớ lại

Miếu trạng nguyên quan ải cách xa

Minh Công phủ lại dẫn ra

U minh hai chữ sa đà lang băm

Tội đáng chết băm vằm thân xác

Nho không thông thuốc sắc lem nhem

Nhẫn tâm khóa cửa buông rèm

“Mân“ coi ra “kiển“ “lỗ” nhèm ra “ngư“

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

18.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 79

Hoặc dở sách y thư sằng bậy

Luận quàng xiên vơ lấy bạc tiền

Huyênh hoang giấy lộn địa biên

Vịt vờ phương hướng đảo điên cầu tài

Lắm đứa vốn sơ sài nghề nghiệp

Chẳng biết gì dậu liếp phên thưa

Màn the quen thói lọc lừa

Lưới che mắt thánh đò đưa điếm đàng

Gỉa làm bộ vênh vang kiêu ngạo

Đàn hủ nho lếu láo chê khen

Lộn sòng đổi trắng thay đen

Đầu dê thịt chó nhỏ nhen hẹp hòi

Thích bả lả ăn chơi xả láng

Bệnh hiểm nghèo đểu cáng kê đơn

Ếch ngồi ngồi đáy giếng lên cơn

Vòm trời thăm thẳm thờn bơn méo mồm

Bầy cóc nhái chồm hôm bàn độc

Hội kinh doanh bán thuốc hại người

Người thành chuột bạch trò cười

Nghìn thu bia đá miệng đời tanh tao

Mộng Thế Triền cùng Bào Tử Phược

Giữ đạo nhà theo bước thày ta

Thuyền câu chở nặng một khoa

Tiểu nhi chẩn bệnh chính tà phân minh

Vung cán búa các kinh mạch hiểu

Dựng quán y đạo hiệu Minh Châu

Vợ con làng xóm nguyện cầu

Ngư, Tiều cải nghiệp công hầu ích chi

Dù có chỗ bất tri y lý

Tới Đan Kỳ lãnh ý Tôn sư

Chân truyền bí quyết thiên tư

Phụ khoa dư sức y thư bệnh lành

Giỏi nhi khoa sáng danh Tử Phược

Bạn đồng môn dẫn bước đường cho

Thế Triền sớm tối chăm lo

Đàn bà chữa chạy đạo nho hết lời

Chuyện ly kỳ ai ơi đã đọc

Bệnh thế gian hiểm hóc khó lường

Ngư, Tiều vấn đáp tỏ tường

Sáng soi hậu thế tình thương nhân loài

Bệnh hậu sản bi ai thảm thiết

Kể từ nay đã triệt được rồi

Trái tim nhịp đập bồi hồi

Hương lài phảng phất núi đồi bướm hoa

Mộng phu nhân nhạt nhòa ngấn lệ

Lại thụ thai con trẻ chào đời

Thong dong túi thuốc thảnh thơi

Cứu nhân độ thế muôn người nhớ ơn!

Xin hết truyện giận hờn bịn rịn

Bạn đời ơi bảy chín bài thơ

Sông Hương sóng vỗ đôi bờ

Nhịp cầu thân ái ngẩn ngơ ái tình!

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

19.5.2020 Lu Hà

Thơ Tình Chùm Số 1.237

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 75

Ngư tiều thấy lính lôi lão sãi

Nghề thày chùa ngang trái nhiễu nhương

Oản xôi tham của cúng rường

Mắm tôm thịt chó hại người hiền lương

Cõi dương gian mấy mươi giải nạn

Lại nhẫn tâm tát cạn hồ thiền

Trai phòng thác loạn triền miên

Bệnh tà chẳng cứu đảo điên nhân loài

Sư hổ mang bụng gài gươm giáo

Vãi mấy bà vênh váo nghênh ngang

Tam quy ngũ giới chẳng màng

Phật đường phóng túng khói nhang mịt mờ

Làm thầy giải dật dờ sớm tối

Dẫn chúng sinh lạc lối sai đàng

Chẳng cần dược tính thuốc thang

Vẽ bùa pha nước bệnh càng phát ra

Đồ hàng mã quỷ tà ma sợ

Sau vườn chùa cây cỏ đốt liền

Gọi hồn cầu đảo huyên thiên

Miệng hô thần chú lạc miền hoàng sa

Ống nồi thâu gật gà con bệnh

Ép uống ngay tấp tểnh di đà

Liên đoàn phật giáo tăng ma

Chống lưng đã có sai nha cửa quyền

Giải trăm bệnh tuyên truyền cửa Phật

Chịu phép thầy phải thật lắm tiền

Nam mô cứu khổ đạo hiền

Nguyên do tiền kiếp quy tiên là thường

Phán quan quát, bất lương bá đạo

Còn bán rao lếu láo Phật bà

Nhẫn tâm bòn rút người ta

Dân lành điêu đứng cửa nhà lầm than

Lá bùa đốt hòa tan trong nước

Thuốc thần linh cá cược mạng người

Tụng kinh gõ mõ kiếm lời

Chất chồng tội ác dối trời lừa dân

Nào biếu cổ phong sài ngứa rát

Dịch hoành hành bệnh phát tràn lan

Giải trà, giải sáp ngỗng ngan

Trẻ già trai gái khóc than lạy mày

Đổ thừa Phật, ô hay họ Thích

Gốc bồ đề tĩnh mịch làm thinh

Phương tây chẳng chẳng chịu độ mình

Từ đời Đông Hán dân tình bất an

Sư mật vụ sáu đàn ba cảnh

Dựng nhà chay ngang ngạnh pháp sư

Đua nhau giả dạng chân như

Áng sen rửa ruột đứ đừ thân ma

Chuông thỉnh nguyện thiết tha đức Phật

Chặt chân tay kêu Bật Mã Ôn

Công danh dòng giõi Sa Môn

Nuốt châm chữa bệnh tiếng đồn Cưu ma

Nhận cao tăng ba hoa kinh tụng

Hoa trời bay đá trúng đỉnh đầu

Cảm thương Tiêu Diễn công tu

Bỏ mình ba thứ vân du nẻo nào?

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

17.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 76

Đạo Phật ấy âm hao chẳng rõ

Mật Hằng Hà chăng chớ sắc không

Đạt Ma gậy lướt qua sông

Bảy mươi hai cảnh chùa Đông sãi đầy

Sư Tổ lê về Tây chiếc dép

Chúa Lương bị thúc ép thầy ôi!

Giang san gấm vóc mất rồi

Mục Liên chẳng rước mẹ ngồi tòa sen

Để chi nỗi thân hèn ngạ quỷ

Ngục tối tăm bi lụy bát cơm

Đâu cần than củi lò rơm

Lửa thiêu tam muội hạt cờm đắng cay

Đường Thiên trúc xưa nay cực khổ

Cứu vớt người tịnh độ chúng sinh

Nghe lời sãi dụ quên mình

A di mượn tiếng bất bình khoanh tay

Mày giả dạng ăn chay niệm Phật

Lường gạt người chiếm đất cướp vườn

Phong bì cửa hậu bôi trơn

Cường hào cấu kết chập chờn cà sa

Đầu cạo trọc bê tha sa đọa

Cúng vong linh hăm dọa nghiệp xưa

Oan gia trái chủ mẹo lừa

Chùa to tượng lớn đò đưa bạc tiền

Ba hồi trống lệnh truyền cấp tốc

Chân bị xiềng gậy gộc phang liền

Đánh cho tiệt thói quàng xiên

Đầu thai kiếp chó tịch biên gia tài

Bỗng lính bẩm thưa ngài quan lớn

Có hai tên lởn vởn cửa hang

Phán quan nhận diện hai chàng

Túi thơ gùi thuốc nhẹ nhàng thanh tao

Quan lớn phán Mộng, Bào hai họ

Hậu bối nên lấy đó răn mình

Cốt sao y thuật cho tinh

Học hành cẩn trọng sinh linh cậy nhờ

Chớ theo thói nhuốc nhơ thế tục

Tấm lòng thành hạnh phúc cứu người

Dối mình mười lạnh một phơi

Suy đi nghĩ lại đạo đời hanh thông

Vòng nhân quả rõ trông báo ứng

Năm tội đồ lạm dụng y khoa

Nhớ câu “thiện ác đáo đầu

Có vay có trả tránh đâu lưới trời

Quan lớn nói những lời tâm phúc

Cả hai chàng phủ phục lắng nghe

Mời trà căn dặn mọi bề

Rồi sai quân lính đưa về cửa hang

Bên cạnh hang ngỡ ngàng thần miếu

Cảnh thâm u tơ liễu vắng hoe

Trên thềm cỏ mọc le te

Tùng cao bách rộng tàn che um tùm.

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

17.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 77

Cả hai ngã cố khum mình lại

Vạch lá cây ngần ngại chui vào

Châu liêm ba bức khi nào

Rồng leo cột vẽ rì rào vách tô

Tòa sen nở tựa hồ ánh sáng

Nhũ đá phô tỏ rạng sân chầu

Rêu phong tí tách mưa thâu

Suối nguồn róc rách mấy câu chữ đề

Nguyên Chi Từ dãi dề y quán

Quan trạng ngồi bạo dạn thầm thì

Khôi ngô tướng mạo uy nghi

Cân đai mũ áo đền nghì gió trăng

Nơi hẻo lánh tuyết hằng phong nguyệt

Cỏ chen cây da diết bướm hoa

Mênh mông thảo dược chan hòa

Hai chàng quỳ lạy trước tòa miếu hoang

Xin phù hộ mọi đàng y thuật

Cứu giúp đời thành thật tấm lòng

Giàu nghèo chi quản long đong

Trở ra rừng rậm cầu mong bóng người

Thần báo mộng bao lời căn dặn

Nhớ không quên sán lạn tương lai

Chim kêu vượn hú vang tai

Đào nguyên hun hút đường dài mênh mông

Bốn mắt nhìn phập phồng lơ láo

Bỗng thấy đâu ông lão bạc đầu

Gậy lê lững thững bên cầu

Cười khà hai chú đi đâu lối này?

Ngư, tiều vội chắp tay kính cẩn

Hai chúng tôi lẩn quẩn nơi đây

Vòng vèo thất thểu bấy chầy

Rừng sâu đá cứng chất đầy cỏ gai

Thôi theo lão chỉ vài mươi dặm

Xóm chẳng xa mấy đám ruộng cày

Vườn dâu cây trái vui vày

Chó tru gà gáy bạn bày cùng nhau

Đãi cơm rượu trước sau kể hết

Thuở Đại Đường thống thiết xiết bao

Nơi này gọi làng Thanh Cao

Từ năm chạy giặc Hoàng Sào tới đây

Ông Cung Tử dạn dầy tửng trải

Bảy chục năm chẳng ngại rừng sâu

Giặc Liêu xâm chiếm U Châu

Vân Lâm lập miếu bể dâu đoạn trường

Nơi hang núi khói hương thờ cúng

Thật anh linh cung phụng bốn mùa

Ứng điềm mộng sự đêm qua

Chân cầu đợi sẵn nhạt nhòa tuyết sương

Hai thày cũng hỏi đường đúng lúc

Thật là may phúc đức cho làng

Ốm đau cần có thuốc thang

Đông di thảo dược sẵn sàng có ngay.

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

18.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 78

Cả hai ngã như ngây thảng thốt

Mới giật mình kể tuốt một hồi

Ngậm ngùi than thở đầu đuôi

Miếu thần mơ thấy nợ đời trả vay

Đạo y vẫn xưa nay công tội

Họa diệt môn lạc lối âm hồn

Các thầy lo lắng bồn chồn

Vực sâu thăm thẳm biển cồn sóng dâng

Thầy địa lý bâng khuâng tư lự

Cũng bần thần do dự hành nghề

Thanh Ô đã có sách đề

Sông ngòi đất bãi sơn khê tận cùng

Nhìn sai hướng rợn rùng hủy diệt

Phong thủy lầm thảm thiết oan khiên

Tránh sao quả báo tương triền

Nghề nào nghiệp ấy bách niên oán hờn

Cõi nhân gian gặp cơn suy thịnh

Chỉ mong thầy suy tính trước sau

Ai hay phúc lợi chèn nhau

Điềm trời báo ứng mau mau tỏ tường

Kỳ Nhân Sư vẫn thường khuyên bảo

Cổ chí kim thông thạo tri hành

Thấy người sắp chết sao đành

Lương y từ mẫu tiếng lành đồn xa

Mới nán lại dần dà thăm hỏi

Chữa vài người bệnh khỏi trong làng

Rưng rưng ngấn lệ đôi hàng

Cầm tay lão trường hai chàng ra đi

Mùa nắng hạ thầm thì mai trúc

Phủ Công Minh thúc giục lên đường

Xông pha cát bụi dặm trường

U Châu sầu não phố phường là đây

Vào trong quán gặp bầy lính tráng

Giải một người tội trạng ra sao 

Hỏi ra là ngã thuốc cao

Việc chi đến nỗi xiềng vào cổ chân?

Thích kim ấn sát nhân trọng án

Biển bắc đày không hạn trở về

Chung thân rên rỉ não nề

Thói quen sinh nghiệp tử nghề nấu cao

Rừng củ đọt tào lao chế biến

Thuốc bán rao “vận kiển thời quai”

Chẳng ngờ thuốc độc giết ai

Chứng phong uống phải tuyền đài thất kinh

Ngư, Tiều nghe giật mình nhớ lại

Miếu trạng nguyên quan ải cách xa

Minh Công phủ lại dẫn ra

U minh hai chữ sa đà lang băm

Tội đáng chết băm vằm thân xác

Nho không thông thuốc sắc lem nhem

Nhẫn tâm khóa cửa buông rèm

“Mân“ coi ra “kiển“ “lỗ” nhèm ra “ngư“

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

18.5.2020 Lu Hà

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 79

Hoặc dở sách y thư sằng bậy

Luận quàng xiên vơ lấy bạc tiền

Huyênh hoang giấy lộn địa biên

Vịt vờ phương hướng đảo điên cầu tài

Lắm đứa vốn sơ sài nghề nghiệp

Chẳng biết gì dậu liếp phên thưa

Màn the quen thói lọc lừa

Lưới che mắt thánh đò đưa điếm đàng

Gỉa làm bộ vênh vang kiêu ngạo

Đàn hủ nho lếu láo chê khen

Lộn sòng đổi trắng thay đen

Đầu dê thịt chó nhỏ nhen hẹp hòi

Thích bả lả ăn chơi xả láng

Bệnh hiểm nghèo đểu cáng kê đơn

Ếch ngồi ngồi đáy giếng lên cơn

Vòm trời thăm thẳm thờn bơn méo mồm

Bầy cóc nhái chồm hôm bàn độc

Hội kinh doanh bán thuốc hại người

Người thành chuột bạch trò cười

Nghìn thu bia đá miệng đời tanh tao

Mộng Thế Triền cùng Bào Tử Phược

Giữ đạo nhà theo bước thày ta

Thuyền câu chở nặng một khoa

Tiểu nhi chẩn bệnh chính tà phân minh

Vung cán búa các kinh mạch hiểu

Dựng quán y đạo hiệu Minh Châu

Vợ con làng xóm nguyện cầu

Ngư, Tiều cải nghiệp công hầu ích chi

Dù có chỗ bất tri y lý

Tới Đan Kỳ lãnh ý Tôn sư

Chân truyền bí quyết thiên tư

Phụ khoa dư sức y thư bệnh lành

Giỏi nhi khoa sáng danh Tử Phược

Bạn đồng môn dẫn bước đường cho

Thế Triền sớm tối chăm lo

Đàn bà chữa chạy đạo nho hết lời

Chuyện ly kỳ ai ơi đã đọc

Bệnh thế gian hiểm hóc khó lường

Ngư, Tiều vấn đáp tỏ tường

Sáng soi hậu thế tình thương nhân loài

Bệnh hậu sản bi ai thảm thiết

Kể từ nay đã triệt được rồi

Trái tim nhịp đập bồi hồi

Hương lài phảng phất núi đồi bướm hoa

Mộng phu nhân nhạt nhòa ngấn lệ

Lại thụ thai con trẻ chào đời

Thong dong túi thuốc thảnh thơi

Cứu nhân độ thế muôn người nhớ ơn!

Xin hết truyện giận hờn bịn rịn

Bạn đời ơi bảy chín bài thơ

Sông Hương sóng vỗ đôi bờ

Nhịp cầu thân ái ngẩn ngơ ái tình!

*Nguyên tác thơ lục bát: Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp

19.5.2020 Lu Hà

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 226

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 71

“Trở tay biến phép y bất lực

Nhiệt lạ thường tới mức thân hàn

Khi hư lúc thực mê man

Nóng lâu nhức nhối lấn tràn đậu lên

Mọc vẩy kết vội nên thanh giải

Thần công càng trở ngại hãm thông

Lộc nhung khí huyết chẳng đồng

Khí hư hôi bạch chất chồng thiên kim

Huyết hư tử hắc chìm khó thấy

Lại có nhiều hoa trái khác tên

Ai từng trị đậu mà quên

Bất tuân gia giảm khùng điên tầm phào

Mày lại ỷ sẵn dao cầu cắt

Thuốc bốc bừa mưu sát hại người

Cha con nghiệp ác hai đời

Âm hồn đòi mạng gậy roi phang đầu

Quan đập bàn bay đâu lão Cứu

Bó kim châm còn dấu được sao?

Một đoàn nhân chứng xôn xao

Hắn châm sai huyệt lẽ nào bỏ qua

Đã nhiều năm xuê xoa xằng bậy

Chọc linh tinh buốt tấy làn da

Tật tàn què quặt rên la

Trẻ già trai gái kêu ca công đường

Sách châm cứu Minh Đường hình vẽ

Mười hai kinh huyệt sẽ điểm đầu

Phép châm phép cứu nhiệm mầu

Bổ hư tả thực nông sâu có chừng

Chẳng thông thuộc lạc rừng phá lối

Đau ở đâu tội lỗi gây ra

Châm vào máu chảy loang da

Cứu thì nát thịt thẹo chà toàn thân

Châm cứu đểu vô luân cục xúc

Chẳng khác chi tù ngục khảo tra

Cấp kinh chứng vốn cấm la

Dám đem ngải hỏa khói tà phong bay

Chứng ung phải bảy ngày ngoại trị

Lại còn đem ngải vị độc vầy

Đốt thêm lửa nóng tại mày

Thầy nào dạy láo hại bầy sinh linh?

Dám cả gan phép hình tự lập

Lừa lọc tiền vồ vập ăn chơi

Ngang nhiên chẳng sợ lưới trời

Khinh thường phép nước hại người hiền lương

Lệnh truyền xuống kỷ cương nghiêm trị

Vồ nọc căng thần trí thất kinh

Cứu kêu con học thầy Đinh

Ba năm ráng sức đợ mình trả công

Phép thầy dạy vốn không hình vẽ

Đồ Minh Đường rành rẽ gì đâu?

Thật tình nghe thấy lần đầu

Vợ con nheo nhóc dãi dầu nắng mưa.“

Châm cứu là thủ thuật chèn và thao tác kim hình chỉ vào một điểm cụ thể trên cơ thể để giảm đau hoặc cho các mục đích điều trị.

Y học phương Tây chưa tìm ra đầy đủ bằng chứng xác nhận tác dụng của châm cứu và các dụng cụ châm cứu không được khử trùng có thể lây nhiễm mầm bệnh. Châm cứu được xem là giả khoa học vì các lý thuyết của nó không dựa trên khoa học

Châm cứu  là một từ Hán-Việt. Châm có nghĩa cái kim, động từ có nghĩa là dùng vật nhọn (như kim, que nhọn…) đâm vào hoặc kích thích vào huyệt. Cứu  có nghĩa là dùng nhiệt (hơi nóng) tác động lên huyệt.

Thời thượng cổ người ta dùng đá mài nhọn để làm kim châm. Sau đó cùng với sự phát triển của kinh tế và kỹ thuật, vật liệu làm kim không ngừng thay đổi, từ kim bằng đá mài đến kim đồng, kim sắt, kim vàng, kim bạc và ngày nay là kim bằng thép không gỉ và kim loại dài.

Có nhiều loại kim châm khác nhau. Nhưng ngày nay trong châm cứu ta thường dùng năm loại kim chính gồm:

   – Kim nhỏ: (hào châm). Hình dáng giống hào châm cổ, nhưng kích thước hơi khác, có nhiều loại dài ngắn khác nhau (từ 1 tấc đến 3 tấc). Dùng nhiều nhất trong châm cứu.

   – Kim dài: (trường châm). Hình dáng giống như trường châm cổ, nhưng ngắn hơn một chút. Thường dùng để châm huyệt Hoàn khiêu, nên quen gọi là kim Hoàn khiêu.

   – Kim ba cạnh: tương tự phong châm hồi xưa, kim có 3 cạnh sắc. Dùng để châm nông vào da cho chảy máu.

    -Kim cài loa tai: là loại kim mới. Dùng để găm vào da và lưu lâu ở hoa tai.

    Kim hoa mai: cũng là loại kim mới. Dùng để gõ lên mặt da

Y Đức Hai Họ Mộng Bào

cảm xúc thơ Nguyễn Đình Chiểu bài 72

“Vì túng quẫn chữa bừa thiên hạ

Châm tò mò trí trá biết chi

Mèo đồng gà mả chim di

Cờ đen bướm trắng tỉ ti rối bời

Con liều mạng thử chơi mấy chuyến

Rồi quen ăn tính chuyện lâu dài

Đau đâu chọc đó cứu hoài

Lợn lành thành tật tuyền đài tiễn đưa

May rủi cứ say xưa bốc ẩu

Phán quan đồ hậu đậu vô luân

Thuốc mày học lỏm mấy lần

Oan gia trái chủ  sát nhân làm tiền

Bởi dân chúng triền miên nghèo khó

Lang băm vườn mượn cớ hành nghề

Đua nhau lạc nẻo u mê

Thân tàn ma dại sơn khê não nùng

Qủy thần cũng hãi hùng tang tóc

Bất kể ai thảm khốc giàu nghèo

Đời như chiếc lá bay vèo

Hồn ma thất thểu còng queo xác người

Thà buôn bán vốn lời nặng lãi

Ít oán thù tổn hại căm hờn

Còn ngươi thày thuốc kê đơn

Bốc từng thang độc thờn bơn méo mồm

Bệnh kiết lỵ chồm hôm chổng tĩ

Ngươi châm bừa mụ mị người ta

Sặc mùi ngải cứu máu ra

Há mồm miệng cá hồn ma thăng hà

Thày thuốc đểu gian tà hiểm ác

Quân bay đâu nọc xác nó ra

Kim châm lửa đốt nát da

Vạc dầu giãy giụa kêu la thét gào

Kế tiếp lão Tam sao hỏi tội

Thuốc bắc còn trộn với thuốc nam

Lem nhem chữ nghiã tối tăm

Nửa nam nửa bắc lam nham hai phần

Xưa bản thảo chân nhân đi trước

Có hơn nghìn vị thuốc rõ biên

Trải bao kinh nghiệm thánh hiền

In thành kinh sách rộng truyền y khoa

Sách Bổ di hiệp hòa thêm nữa

Thiếu gì phương chạy chữa bệnh nhân

Nay ngươi nam bắc cù lần

Cầu dao lếu láo sát nhân hại đời

Kẻ tục y học đòi nếm thuốc

Dám so bì cá cược mạng người

Lang băm để lại tiếng cười

Nghìn năm bia đá miệng đời mỉa mai

Hốt gạo lứt mấy ai tre đọt

Đoan ngọ kia lá lót trị gì?

Bắc nam lẫn lộn loạn bì

Gây bao điều tiếng thị phi oán hờn.“

Có rất nhiều người đã từng dùng thuốc Bắc hoặc thuốc Nam nhưng không phải ai cũng biết tại sao lại gọi tên như vậy. Và sự khác nhau giữa thuốc Bắc và thuốc Nam như thế nào?

Thuốc Bắc là gì? Thuốc Bắc là cách gọi từ xưa của người dân Việt Nam ta đối với các loại thuốc sử dụng trong đông y của China ( Tàu). Gọi là thuốc Bắc để phân biệt với các loại cây thuốc trồng trong nước ( thuốc Nam) theo y học cổ truyền Việt Nam.

Thuốc Bắc thường được bào chế theo cách phơi khô, sấy.

Kê thuốc Bắc:

Khi chuẩn đoán bệnh, các thầy thuốc thường chuẩn đoán bằng bắt mạch hoặc nhìn sắc thái mặt để chuẩn đoán. Sau khi chuẩn đoán xong thầy thuốc thường kê nhiều loại thuốc Bắc phối hợp với nhau theo một phương thức và tỷ lệ nhất định vào trong một đơn vị gọi là thang thuốc.

Thuốc Nam là gì? Thuốc Nam là chỉ những loại thuốc, thảo dược xuất phát từ trong nước hay còn gọi là thuốc ta để phần biệt với loại thuốc có nguồn gốc từ Tàu ( thuốc Bắc). Các vị thầy thuốc nổi tiếng được xem là bậc tổ của nghề y Việt Nam là Hải Thượng Lãn Ông với câu nói nổi tiếng”Nam dược trị Nam nhân” – thuốc Nam dùng chữa bệnh cho người Nam.

Cũng giống như thuốc Bắc, thuốc Nam cũng được bào chế bằng cách phơi khô, sấy. Đặc tính của thuốc Nam là từ những cây trồng bản đia rất quen thuộc với người Việt Nam.

Làm thế nào để phân biệt được thuốc Nam và thuốc Bắc?

Hầu hết các loại thuốc này đều được làm từ thảo mộc và nhìn qua thì rất khó phân biệt được? Với người bình thường không thể phân biệt được, chính vì vậy hãy chọn nhưng cơ sở uy tín để khám và bốc thuốc.

Vì Thuốc Bắc đắt hơn thuốc Nam nên thuốc Bắc tốt hơn thuốc Nam ?

16.5.2020 Lu Hà

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: