Đinh Quang Anh Thái: Đặt chân đến Kyiv – Hít thở còi báo động (trích trong tập Bút ký chuyến đi Ukraine và Ba Lan. Đinh Xuân Thái – Đinh Quang Anh Thái)

Chuyến xe lửa từ Warsaw-Ba Lan dừng lại tại nhà ga trung ương ở thủ đô Kyiv của Ukraine lúc 12 giờ 28 phút ngày Thứ Hai 10 Tháng Mười 2022. Hai anh em chúng tôi, cùng họ Đinh, cùng tên Thái bước ra khỏi nhà ga, lớ ngớ tìm kiếm anh Hoàng Đàm- người bạn Việt Nam hẹn sẽ đến đón. 

Trước mắt chúng tôi, quang cảnh tràn ngập không khí chiến tranh, cảnh sát và quân đội vũ trang tận răng canh gác khắp nơi. Từ nửa đêm hôm trước, quân xâm lược Nga bắn hơn 100 trái hỏa tiễn và dùng 24 máy bay không người lái đánh bom xuống nhiều thành phố, kể cả Kyiv.

*Chuyến đi của chúng tôi đúng ra đã được thực hiện vào giữa Tháng Ba nhưng phải trì hoãn nhiều lần vì tình hình chiến sự lan rộng rất nhanh tại nhiều vùng lãnh thổ của Ukraine. Đến khi chúng tôi đặt chân vào được Kyiv thì cũng là thời điểm thủ đô này lần đầu tiên bị tấn công trực diện sau gần tám tháng Nga tiến hành cuộc chiến xâm lược ngang ngược vào Ukraine.Điểm lại tin tức do các hãng thông tấn quốc tế loan tải về các trận đánh quanh Kyiv từ thời điểm bắt đầu cuộc xâm lược của Putin:

Sáng sớm ngày 24 Tháng Hai 2022, quân xâm lược Nga đổ một lữ đoàn nhẩy dù xuống tấn công sân bay Antonov, nằm trong thành phố Gostomel, sát cạnh thành phố Bucha, cách Kyiv khoảng 15 cây số về phía Tây. Chúng phá tan chiếc máy bay Antonov lớn nhất thế giới đang đậu tại sân bay, sau đó tiến xuống phía Nam để đánh chiếm hai thành phố lân cận với Gostomel là Irpin và Bucha với mục đích làm bàn đạp tấn công thủ đô Kyiv.

Hai cao ốc tại Gostomel bị pháo quân xâm lược Nga bắn cháy rụi 

Rạng sáng này 25 Tháng Hai, để chặn mũi tấn công của quân Nga nhắm vào Kyiv, quân đội Ukraine đành phải đặt mìn làm nổ tung cây cầu nối liền hai thành phố Bucha và Irpin. 

Các cuộc giao tranh giành quyền kiểm soát thành phố Bucha diễn ra giữa quân Nga và quân dân Bucha, kéo dài từ ngày 27 Tháng Hai đến ngày 31 Tháng Ba và kết thúc khi quân Nga phải rút lui. Quân đội Ukraine giành lại quyền kiểm soát Bucha và kéo cờ Ukraine lên hội đồng thành phố.

Sau khi quân đội Nga rút khỏi Bucha, rất nhiều xác thường dân được tìm thấy trong thành phố, binh sĩ Nga bị cáo buộc gây tội ác chiến tranh. Sau khi tái chiếm Bucha, quân đội Ukraine lập tức thiết lập một hành lang giải phóng để di tản thường dân ra khỏi Bucha và thành phố lân cận Irpin.

Dân chúng tại Irpin đã phải hứng chịu các trận pháo kích dữ dội của quân Nga, cố gắng di tản dọc theo cây cầu đã bị phá hủy trước đó. Trong lúc người dân tìm cách tháo chạy, quân Nga tăng cường pháo kích vào thành phố, giết chết một số lượng lớn dân thường. Đồng thời, những người dân ẩn náu trong các tầng hầm không thể nhận viện trợ nhân đạo do các trận pháo kích liên tục. Giao tranh trên đường phố tiếp tục trong vài ngày nữa. Cuộc di tản tiếp tục bị quân Nga ngăn cản, thậm chí chúng bắn vào thường dân. 

Tin của chính phủ Ukraine cho biết, trong cuộc rút lui khỏi Bucha, một số lính dù Nga bị phục kích và phải đầu hàng. Rất nhiều chiến cụ gồm xe tăng, xe chuyển quân của Nga bị bỏ lại và bằng chứng về tội ác chiến tranh của quân Nga xuất hiện. Các nhà báo của Agence France-Presse chứng kiến 20 xác chết nằm trên đường phố Bucha. Một số thi hài bị trói sau lưng, có người bị vết đạn bắn vào đầu và hầu hết nạn nhân là nam giới. Theo Thị trưởng Anatoly Fedoruk, khoảng 280 người đã được chôn cất trong một ngôi mộ tập thể.

Phóng viên báo The Guardian viết rằng sau khi Ukraine giải phóng vùng ngoại ô Kyiv, họ đã chứng kiến ​​một cảnh tượng kinh hoàng: thi thể người dân trên đường phố bị quân Nga hành quyết và những mồ chôn tập thể.

*Đợi mãi không thấy anh Đàm mà số điện thoại của anh ở Ukraine gọi mãi không được, anh Đinh Xuân Thái bèn đánh bạo nhờ một người cảnh sát gọi cho anh Đàm. Thật may, liên lạc được, anh Đàm nói vì bận việc bất ngờ nên đã cho người đến đón chúng tôi tại tiệm Mc Donald ngay trước cửa nhà ga.

Hai mươi phút sau, chúng tôi đang đứng chờ thì một thanh niên Ukraine tiến tới gọi tên tôi và nói anh là nhân viên của anh Đàm đến đón chúng tôi. 

Từ nhà ga đến chỗ gặp anh Đàm, đường phố vắng lặng, chỉ thưa thớt vài người đi bộ. Chính phủ đã ra lệnh tất cả công tư sở, các khu thương mại phải đóng cửa để nhân viên về nhà và kêu gọi mọi người không ra khỏi nhà.

Hai lần còi báo động nổi lên khi chúng tôi đang ngồi trên xe anh Hoàng Đàm. Hỏi anh có sợ không, anh nói quen rồi, mà có sợ cũng chẳng làm gì được. Anh Đàm là chủ một công ty chuyên sản xuất giầy da cho Ukraine và xuất cảng sang các nước Âu Châu. Anh có vợ và ba con, vợ con anh đã di tản từ ngay những ngày đầu khi quân Nga xâm lược và đã được sang Canada tỵ nạn, chỉ còn mình anh bám trụ ở lại để quản trị công ty với hơn 40 nhân viên. Anh Đàm cho biết tất cả quán ăn đã phải đóng cửa vì lệnh bạo động, nên anh đưa chúng tôi đến gặp anh Phạm Văn Bằng, Chủ tịch Cộng đồng Người Việt tại Kyiv để cùng ăn với nhau bữa cơm đạm bạc thời chiến. Anh Bằng là chủ nhà máy sản xuất bao bì có hơn 200 nhân viên, chuyên cung cấp hàng hóa cho toàn Ukraine.

Biết chúng tôi đói vì ngồi trên xe lửa hơn 17 tiếng đồng hồ từ Warsaw vào Kyiv mà chưa ăn gì, anh Bằng mời ngay chúng tôi bữa cơm gồm đùi gà chiên, soup nấu rau đúng truyền thống của người Ukraine. Vì toàn thủ đô bị cúp điện, chúng tôi ăn cơm trong ánh sáng le lói của ngọn đèn cầy.

Ăn bữa cơm “chạy giặc” với anh Phạm Văn Bằng

Hỏi anh Bằng, trong tình hình quân Nga đang phải tháo chạy khỏi nhiều thành phố trước cuộc phản công của quân đội Ukraine, anh có sợ Putin dùng vũ khí hạt nhân không, anh bảo, xác xuất là 50/50. Vì theo anh, Putin không đạt được mục tiêu chiếm Kyiv trong mấy ngày đầu cuộc chiến và hiện nay, Putin đang phải chứng kiến cảnh quân Nga “chạy như vịt”, đồng thời phải đối đầu với sự chống đối trong nước Nga, nên Putin có thể “làm ẩu.”

Anh Đàm thì cho rằng, về mặt thuần lý, Putin không thể dùng vũ khí hạt nhân, nhưng theo anh, không nên dùng cách suy nghĩ của một người có đầu óc bình thường để suy đoán về hành động của một kẻ tâm trí bất thường như Putin. Nhất là Putin nắm toàn quyền quyết định ở Nga nên không thể gạt bỏ tình huống kẻ điên này bị dồn vào chân tường có thể hành động trong cơn mất trí.  

Bữa cơm đúng là “ăn như chạy giặc”, xong bữa, anh Đàm chở chúng tôi đến một trong những địa điểm vừa bị trúng hỏa tiễn của quân xâm lược Nga ngay trước Bộ Ngoại Giao Ukraine cách Dinh Tổng Thống khoảng hai cây số.

Trái hỏa tiễn khoét xuống mặt đường một hố sâu, cửa kính các tòa nhà xung quanh bị vỡ vụn vì sức nổ. Tin của đài truyền hình địa phương nói có sáu thường dân bị tử vong và trên 60 người bị thương trong các vụ bắn hỏa tiễn của quân Nga đêm hôm qua. 

Trước khi đến Kyiv, một người bạn ở Ba Lan giới thiệu cho chúng tôi anh Vladimir Serbin, một người Ukraine nói viết thông thạo tiếng Việt, và anh đặt tên Việt cho mình là Tuấn Anh. Tuấn Anh nói với chúng tôi, Putin bắn hỏa tiễn nhằm trả đũa sau vụ cây cầu Kerch bị phá nổ. Cầu Kerch có chiều dài 18 cây số nối bán đảo Crimea với nước Nga, là cây cầu dài nhất châu Âu, và là con đường tiếp tế chính cho quân Nga. Crimea bị Putin sáp nhập vào lãnh thổ Nga năm 2014.

Nhân vụ cầu Kerch, phải nói, người dân Ukraine có một tinh thần thật tuyệt vời. Tám giờ sáng ngày 8 Tháng Mười vụ nổ trên cầu Kerch xảy ra. Mười giờ sáng, tức là chỉ đúng hai tiếng sau, một nghệ sĩ Ukraine đã vẽ bức tranh thật to với hình ảnh cây cầu đang bốc cháy và dựng bức tranh ngay trên đại lộ huyết mạch Khreshchatyk của thủ đô Kyiv. 

Chiều Thu, trời tối sớm, se lạnh, dân chúng mặc áo ấm đứng trước bức tranh chụp hình cười đùa vang dội. Nếu không có những hồi còi báo động rú lên, trong không gian ấy không ai nghĩ Kyiv vừa hứng những đợt hỏa tiễn của quân Nga và đất nước hiền hòa này đang bị xâm lăng, đang trong cuộc chiến.  

Kết thúc ngày đầu tiên của phóng viên LSTV tại Kyiv là bữa cơm tối trong tiếng còi báo động.

Nhà hàng nằm trong khách sạn Ibis, cách trung tâm thủ đô khoảng 10 phút lái xe. Ba chúng tôi, vừa ngồi vào bàn ăn, gọi nước uống và đặt món ăn chưa đầy 10 phút thì còi hụ báo động, người hầu bàn nói quán phải đóng cửa ngay. Anh Đàm nói với cô hầu bàn, có cách nào uyển chuyển được không, nếu không thì chúng tôi đành phải nhịn đói đêm nay. Cô hầu bàn quay lại hỏi chủ quán, sau đó nói, chúng tôi trả tiền trước thì họ dọn cho ăn thật lẹ. Vừa ăn được vài miếng thì có tin tòa Đại sứ Mỹ yêu cầu công dân Hoa Kỳ phải rời Ukraine ngay lập tức.

Anh Đinh Xuân Thái nói, sống chết có số, đã đến đây thì phải làm xong công việc rồi mới về.

Xong bữa, anh Đàm lái xe về cho kịp trước giờ giới nghiêm. Hai anh em tôi vừa vật mình xuống giường nằm nghỉ sau hai ngày mệt mỏi vì di chuyển từ Ba Lan và nửa ngày trên đường phố Kyiv thì màn ảnh TV đặt trong phòng bật lên tiếng Ukraine và một dòng chữ bằng tiếng Anh: “Báo động, tất cả mọi người phải xuống hầm trú ẩn!”

Hầm trú ẩn trong khách sạn là tầng cuối cùng của nơi đậu xe. Nhiều khách đem theo chăn gối, kẻ ngồi, người nằm. Hai chúng tôi mệt quá thiếp đi ngay trên sàn xi măng.

Nhà báo Đinh Quang Anh Thái ngủ dưới hầm

Khoảng 2 giờ sáng, lệnh báo động chấm dứt. Chúng tôi vừa trở về phòng khoảng nửa tiếng thì còi hụ báo động lại rít lên trong khung cảnh im lặng đến rợn người.
Đêm khuya, nhìn từ cửa sổ khách sạn, đường phố không một bóng người. Giờ giới nghiêm, Ukraine trong chiến tranh y như Việt Nam những năm còn máu lửa lan tràn.

Trong đầu tôi đột nhiên văng vẳng bài thơ “Chiều Trên Phá Tam Giang” của thi sĩ Tô Thùy Yên, từng được nhạc sĩ Trần Thiện Thanh phổ nhạc.

 …Giờ này thương xá sắp đóng cửa
Người lao công quét dọn hành lang
Những tủ kính tối om
Giờ này thành phố chợt bùng lên
Để rồi tắt nghỉ sớm
(Sàigòn nới rộng giờ giới nghiêm
Saigòn không còn buổi tối nữa.)
… Căn phòng cao ốc vàng võ ánh đèn,
Quyển sách mở sâu đêm.
Nghĩ tới người mẹ đăm chiêu, đứa em quỷ quái.
Nghĩ tới đủ thứ chuyện tầm thường
Mà cô gái nào cũng nghĩ tới.
Rồi nghĩ tới anh, nghĩ tới anh
Một cách tự nhiên và khốn khổ.
…Nghĩ tới anh, nghĩ tới anh,
Cơn nghĩ tới không sao cầm giữ nổi
Như giòng lệ nào bất giác rơi tuôn.
Nghĩ tới, nghĩ tới một điều hệ trọng vô cùng
Của chiến tranh mà em không biết rõ.
Nghĩ tới, nghĩ tới một điều hệ trọng vô cùng
Một điều em sợ phải nghĩ tới

Giờ này trên toàn đất nước Ukraine và ở nhiều phần đất khác trên thế giới, những bà mẹ, những người vợ, những đứa con của Ukraine chắc hẳn cũng đang “nghĩ tới một điều hệ trọng vô cùng của chiến tranh.”  

Một điều bất cứ người nào có con, có chồng, có em đang cầm súng nơi tuyến đầu chống giặc cũng sợ phải nghĩ tới./.

Cờ tưởng niệm số người chết

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d người thích bài này: