Trần Thủ Độ, Hạt Nhân của Ý Chí Diên Hồng – bài của tiến sĩ Nguyễn Hồng Dũng

              Trần Thủ Độ, Hạt Nhân của Ý Chí Diên Hồng

Lịch sử dân tộc Việt nam thường ca ngợi cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông thời kỳ đầu thế kỷ thứ 13 là một chiến tích lẫy lừng của quan quân nhà Trần. Giờ đây, khi nhắc đến chiến công hiển hách ấy, thường thường chúng ta kính cẩn nghiêng mình tri ân đến công trạng của đức thánh Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, điều đó đúng nhưng chưa đủ, vì đoàn quân hung tợn của Thành Cát Tư Hản và vó ngựa Mông Cổ từng chiếm giữ cả vùng Trung Á đất Ba Tư, sang đến phía đông bắc châu Âu, lấy Tây Hạ, khống chế được nước Kim, tràn sang Triều Tiên, nuốt chửng Nam Tống và thôn tính toàn cõi nước Tầu rồi mưu mô tràn xuống hướng Nam. Ngờ đâu khi vó câu Nguyên Mông bước sang biên giới Đại Việt năm 1227 thì bị khựng lại và chịu sự thảm bại ê chề dưới sự chỉ huy của Thái Sư Trần Thủ Độ. Chiến thắng lần xâm lược đầu tiên của Nguyên Mông là sự kiện vô cùng quan trọng mà nhà chiến lược kiêm công trình sư Trần Thủ Độ với bộ óc tài ba lão luyện đã can đảm xoay chuyển vận nước thuận buồm đem lại nền tự chủ cho Đại Việt bấy giờ.

Con người vĩ đại ấy ít được hậu thế tôn vinh và tưởng chừng như bóng mờ trong buổi chiều tà, thực ra Trần thủ Độ là một lãnh tụ đúng nghĩa, một chiến lược gia tài ba và là linh hồn trọng yếu nhất trong công cuộc bảo vệ giang sơn từ lúc vó ngựa Nguyên Mông mới đưa chân vào lãnh thổ Đại Việt. Ông ta là ai?

Trần Thủ Độ sinh năm 1194 tại làng Lưu Xá tỉnh Thái Bình dưới triều nhà Lý. Năm 1224, ông được phong làm Điện tiền chỉ huy sứ vì chị họ của ông là hoàng hậu đương triều, vợ vua Lý Huệ Tông cất nhắc. Hoàng đế có hai người con gái, người em tên là Phật Kim, được phong là công chúa Chiêu Thánh. Trần Thủ Độ xin Huệ Tông bỏ ngôi lên làm Thái thượng hoàng, nhường ngôi cho Phật Kim, tức là Lý Chiêu Hoàng mới lên 7 tuổi. Trần Thủ Độ nắm hết quyền hành nên đưa người cháu trai là Trần Cảnh khoảng 8 tuổi, vào hầu hạ Lý Chiêu Hoàng cho có bạn bè, rồi dàn xếp để Trần Cảnh lấy Lý Chiêu Hoàng  làm vợ và ép nhường ngôi cho chồng để chuyển ngai vàng sang họ Trần vào cuối năm 1225.

Triều đại nhà Trần do một tay Trần Thủ Độ dựng nên, tuy ông không đỗ đạt khoa cử nhưng mưu lược hơn người, một quyền thần nhà Lý và của chính nhà Trần. Hành động của ông đóng vai trò tích cực trong việc bình phục được giặc giã trong nước, làm cho Đại Việt bấy giờ khá cường thịnh trở lại sau thời kỳ suy yếu kéo dài cuối thời nhà Lý, từ đó người dân đủ sức lực và tinh thần chống cự được với quân Mông Cổ. Phải nhìn nhận rằng sự thay thế của nhà Trần đối với nhà Lý trong thời điểm đó đã quyết định sự tồn vong của Đại Việt trước nguy cơ khát máu của vó ngựa Nguyên Mông.

Cuộc chiến đấu sống chết giữa Thành Cát Tư Hãn với triều đại nhà Trần vừa mới thiết lập đã cho thấy một bộ óc siêu việt nhìn xa trông rộng và một trí tuệ phán đoán binh thư đồ trận tuyệt vời của Trần Thủ Độ; ông dám dõng dạt thách thức với quân xâm lược bằng câu nói bất hủ: –“Đầu tôi chưa rơi xuống đất xin bệ hạ cứ yên tâm” là một liều thuốc kích thích sự phấn chấn của toàn quân, một niềm tin quyết thắng mãnh liệt trong lòng vị quân vương đang phân vân trong chiến tranh hay hòa bình. Giữa thời điểm nguy nan của dân tộc, giữa lòng dân lo sợ gươm đao, giữa ba quân quyết kháng chiến đến cùng thì câu nói đầy đanh thép và can trường của Thái Sư Trần Thủ Độ đã khêu cao tinh thần quyết thắng của toàn thể quân dân nước Việt, ông xứng đáng được tôn vinh là con người kiệt xuất trong sự nghiệp dựng xây và giữ nước của lịch sử dân tộc.

 

Đối với sứ thần nhà Nguyên Mông hống hách, Ông dám bắt trói, giam cầm trong ngục thất tại thành Thăng Long, đây là điều mà các quốc gia nhỏ không bao giờ dám thực hiện, chứng tỏ bản lãnh của Thái Sư không nao núng trước quân thù.

 

Có thể nói  Trần thủ Độ là một nhân vật thật sự xuất chúng đầy sứ mệnh mà lịch sử giao phó. Vừa là chính trị gia, chiến lược gia, kiến trúc sư guồng máy triều Trần, chỉ đạo những chính biến thịnh suy của quốc gia hay nói đúng hơn, ông là cây cột cái, là đại công sáng lập triều đại nhà Trần. Ông tham chính và nắm quyền lãnh đạo đất nước suốt bốn thập niên từ 1226 đến 1264. Khởi đi đầu tiên bằng một chức quan phụ tá thái úy Trần Thừa, phò các vị vua Lý Huệ Tông, Nữ hoàng Lý Chiêu Hoàng, vua Trần Thái Tông và cả vua Trần Thánh Tông . Ông đảm nhận chức vụ Tể tướng mà hết thảy mọi công việc lớn nhỏ trong toàn quốc không việc gì thiếu sót.

 

Nhiều sách sử ghi công Thủ Độ về cách phát triển công nghiệp tế thế an bang, dẹp nội loạn, chống ngoại xâm, mở mang kinh tế trong nước, nhưng lại thường trách cứ ông về việc bắt Trần Cảnh lấy vợ anh ruột là làm rối loạn luân thường đạo lý. Trên phương diện chính trị vừa mới hình thành một tân triều, hành động của Trần Thủ Độ quả là khác thường và cũng khá phi thường, bất chấp dèm pha dư luận miễn làm sao mục đích đạt thành. Cũng chính vì thế mà chiến lược của ông không bó buộc theo lối từ chương trước sao sau vậy, nó mang tính khai phóng cách mạng hơn, phát sanh tầng lớp thanh niên can trường quyết tử cho tổ quốc quyết sinh hơn là bo bo sách đèn tu thân. Ông đã khuyên lơn Trần Quốc Tuấn vì nước quên thù nhà, cuối cùng người anh hùng rạng danh trong sự nghiệp chống quân Nguyên Mông là Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn gắn liền uy danh và mưu thuật chống ngoại xâm của Đại Việt trong thế kỷ thứ XIII thành công cũng phát sanh từ sự đề bạt của Thái Sư Trần Thủ Độ mà ra.

 

Đến tuổi hạc chuẩn bị quy tiên, Trần Thủ Độ căn dặn vua Thánh Tông “Người thay thế ta, tuy phải dùng Nhật Kiểu là có địa vị cao trong hoàng tộc, nhưng chỉ nên cho giữ hư vị. Chức vụ thực sự nắm binh quyền trong nước phải giao phó cho Trần Quốc Tuấn là người có đủ tài năng gánh vác công việc nặng nề sau này và có thể chống chọi lại được với quân Mông Cổ trước sau gì thì chúng cũng sẽ sang xâm lăng nước ta…” Quả nhiên như vậy, biết người biết ta trăm trận trăm thắng là ở chỗ Trần Thái Sư biết tiên đoán như thần cho cả con người chỉ huy mai hậu và lòng oán hận chưa tan của dòng dõi Nguyên Mông nơi phương bắc. Suốt cả đời tận tụy chăm lo việc nước phục vụ đế nghiệp Trần triều, Trần Thủ Độ mất tháng giêng âm lịch năm 1264, dưới triều vua Thánh Tông, niên hiệu Thiệu Long thứ bảy, thọ mạng 71 tuổi, trước khi mất vài tháng còn đi tuần ở biên giới Lạng Sơn. Thủ Độ được truy tặng là Thượng phụ Thái sư Trung Vũ Đại Vương. Lăng tẩm tại xã Tinh Cương tức là Quốc Hương, huyện Hưng Nhân tỉnh Thái Bình.

 

Hai mươi năm sau, Hội nghị Diên Hồng được triệu tập vào tháng Chạp năm Giáp Thân 1284, nguyên do là Thượng hoàng Trần Thánh Tông muốn nhóm họp các phụ lão trong cả nước trước thềm điện Diên Hồng để trưng cầu dân ý, hỏi về chủ trương hòa hay chiến khi quân Nguyên Mông sang xâm lược Đại Việt lần thứ 2.

Đây là hội nghị dân chủ đầu tiên trong lịch sử nước nhà với các phụ lão có thể coi là những đại biểu của dân. Sau hội nghị, chính các phụ lão là những người truyền đạt lại chủ trương của triều đình đến người dân là nghị quyết “quyết chiến!”. Tinh thần Diên Hồng có được là kết quả của ý chí toàn dân mà trong đó câu nói lưu danh muôn thuở của Trần Thủ Độ đại diện cho tính bất khuất: “Đầu tôi chưa rơi xuống đất xin bệ hạ cứ yên tâm”  là hạt nhân đã đúc kết thành cái quả giữ vẹn non sông.

Ngày nay, tinh thần Diên Hồng vẫn còn sôi sục trong lòng dân Việt trong cũng như ngoài nước trước nạn bá quyền của Hán Tộc Bắc phương. Đất nước có nhiều nhân tài hào kiệt, có tầng lớp thanh niên hùng tráng, có vốn liếng tư duy tràn đầy nhưng đang cần một Trần Thủ Độ gan dạ, một Trần Hưng Đạo uy dũng và nhất là Thượng Hoàng Trần Thánh Tông hiệu triệu toàn dân siết tay nhau cùng đi một hướng dưới mệnh lệnh của các vị tiên phuông đầy dũng lược.

Tinh Thần Diên Hồng luôn bất diệt trong lòng người con dân nước Việt.

Nguyễn Hồng Dũng,Ph. D

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: